Практика 6 Статические характеристики транзистора по схеме ОБ

Практикалық сабақ 6.

Тақырып 6. IT-инфрақұрылымын басқару жүйелері

Мақсаты: IT-инфрақұрылымды басқару жүйелерін зерттеу.

Жоспары:

MOF IT-инфрақұрылымын басқару жүйелері

ITSM IT-инфрақұрылымын басқару жүйелері

1. MOF IT-инфрақұрылымын басқару жүйелері

MOF (Microsoft Operations Framework)

- Ақпараттық технологияларды басқару - бұл Microsoft корпорациясының өз көзқарасы бар сала. Майкрософт корпорациясының Microsoft Enterprise Services стандарттары жүйесі үш бағытты ұсынады:

· Бірінші бағыт IT-талаптары ресімделетін және жобаның көлемі анықталған ақпараттық жүйені енгізу бойынша дайындық іс-шаралары болып табылады. Ақпараттық жүйені енгізуге дайындық Microsoft Readiness Framework (MRF) бөлімінде сипатталған;

· Екінші бағыт - бұл АТ шешімдерін әзірлеу мен енгізудің негізгі мәселелерін айқындайтын кәсіпорында ақпараттық жүйені енгізу. Ақпараттық жүйені құру және енгізу Microsoft Solutions Framework (MSF) бөлімінде сипатталған;

· Үшінші бағыт - кәсіпорында жүзеге асырылатын ақпараттық жүйені қолдау қызметі. Ақпараттық жүйенің жұмыс істеу мәселелері Microsoft Operations Framework (MOF) стандартында қарастырылады.

MOF мақалалар жиынтығынан (white papers), нұсқаулықтардан (operations guides), оқыту курстарынан тұрады және үш негізгі модельден тұрады:

• Процесстің моделі (MOF Process Model);

• Команданың моделі (MOF Team Model);

• Тәуекелдерді басқару моделі (MOF Risk Model).

Бұл стандарттың ITIL-ге және Microsoft өнімдеріне бағытталуына жалпы ұқсастығы ITIL-ға қатысты осы стандартты аз пайдаланады. Дегенмен, Майкрософт технологиясының пайдаланушылары үшін осы стандартты пайдалану негізделген, бірақ MOF процестерінің басым бөлігі ITIL кітапханасынан көшірілгенін түсіну қажет.

Бүкіл MOF үлгілері төрт квадраттан тұратын 20 қызметтік функцияларды қамтиды:

• Өзгерістер (Changing) - процестерге, жаңа шешімдерге және технологияларға өзгерістер енгізу;

• Техникалық қызмет көрсету (Operating) - күнделікті жұмыстарды жүргізу;

• Қолдау (Supporting) - инциденттерді, проблемаларды, өтініштерді жедел шешуді қамтамасыз ету;

• Оптимизациялау (Optimizing) - шығындарды, өнімділікті оңтайландыру, АТ қызметтерінің қолжетімділігі.

Осы төрт квадрат ішінде барлық 20 қызметтік функциялар бөлінеді.

«Өзгерту» квадрантында келесі үш қызмет функциясы жиналады:

• Басқаруды өзгерту (Change Management). Ақпараттық жүйенің барлық қажетті өзгерістерін жоспарлау және тіркеу, осы өзгерістердің ақпараттық жүйенің басқа компоненттеріне әсерін бағалау;

• Шығарылымды басқару (Release Management). Босатуды басқару және орналастыру процесі барлық шығарылымдардың жақсы жоспарланғанына және сыналғанына кепілдік беруі керек;

• Конфигурацияны басқару (Configuration Management). АТ-инфрақұрылымының конфигурация элементтері туралы ақпаратты тіркеу және бақылау жүйенің барлық конфигурация элементтері туралы ақпаратты бірыңғай дерекқорға және қазіргі жағдайдың ақпараттарына сәйкестігіне тексеруді қамтиды.

“Қолдау” квадрантында келесі үш қызмет функциялары жиналады:

• ServiceDesk. Қолдаудың бірінші желісін ұйымдастыру, пайдаланушылардың өтініштерін тіркеу, ақпарат сұрауларын және өзгерістер туралы өтінішті;

• Инциденттерді басқару (Incident Management). Инциденттерді шешу үдерісін басқару және қызметтің қалыпты жұмысын қалпына келтіруді қамтамасыз ету;

• Мәселені басқару (Problem Management). Инциденттердің түпкілікті себептерін талдау арқылы ақпараттық жүйенің барлық қызметтерінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.

“Оптимизация” квадрантында келесі алты қызметтік функциялар жинақталады:

• Қызмет деңгейін басқару (Service Level Management). Өнім беруші мен тапсырыс берушілер арасында қызмет көрсету деңгейі туралы келісімнің (Service Level Agreement, SLA) параметрлерін анықтау және басқару арқылы АТ қызметтерінің сапасын басқару;

• Қаржылық менеджмент (Financial Management). АТ қызметтерінің құнын анықтау, оңтайландыру және бақылау, соның ішінде жоспарлау және бюджеттеу, қызметтер құнын талдау, сондай-ақ АТ шығындарын оңтайландыру және инвестицияларға қажеттілікті бағалау;

• Қызметтің үздіксіздігін басқару (Service Continuity Management). Күтпеген жағдайларда АТ-инфрақұрылымын қалпына келтіру. Бизнес-сыни жүйелерге арналған жылдам қалпына келтіру жоспарын әзірлеуді қамтиды;

• Әлеуетті басқару (Capacity Management). SLA-да қызмет көрсетудің белгілі бір деңгейіне сәйкес IT ресурстарының қажетті жұмысын бақылау және қамтамасыз ету;

• Қолжетімділікті басқару (Availability Management). Қолда бар мүмкіндіктерді пайдалану тұрғысынан ақпарат пен қызметтердің қолжетімділігін басқару;

• Қызметкерлерді басқару (Workforce Management)). АТ персоналын іріктеу, сақтау және ынталандыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.

«Сервис» квадрантында келесі 8 функциялар жинақталады:

• Жұмысты жоспарлау (Job Scheduling). Қызмет көрсету туралы келісімнің талаптарын барынша тиімді түрде орындауды ұйымдастыруды ұйымдастыру;

• Жүйелік администратор (System Administration). Ақпараттық жүйенің күнделікті басқарылуын орындау;

• Желіні басқару (Network Administration). Желілік инфрақұрылымның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету;

• Қауіпсіздік жүйесін басқару (Security Administration). Ақпараттық жүйенің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, корпоративтік ақпарат пен АТ-қызметтерін қорғау параметрлерін анықтау және бақылау;

• Каталог қызметтерін басқару (Directory Services Administration).. Корпоративтік каталогқа қызмет көрсету және қолдау;

• Сақтауды басқару (Storage Management). Сақтық көшірме / қалпына келтіру жоспарын жасаңыз, сақтау жүйелерін басқарыңыз;

• Сервис мониторингі және бақылау (Service Monitoring and Control). Қызмет көрсететін персоналдың АТ-қызметтері жай-күйі туралы заманауи ақпарат алу. Ең қарапайым объектілер: процестердің жағдайы, жоспарланған тапсырмалар мәртебесі, кезектердің параметрлері, сервер жүктемесі, қолданысқа жауап беру уақыты;

• Нәтижелерді басқару (Print and Output Management). Есептерде берілген деректер мен деректерді басып шығару процесін бақылау.

MOF стандарты тәуекелдерді басқарудың негізгі кезеңдерін анықтайтын тәуекелдерді басқару моделін (MOF тәуекел үлгісі) қамтиды:

• Тәуекелдерді сәйкестендіру (Identify). Тәуекелдің себептерін, оның пайда болу жағдайларын, салдарын анықтау;

• Тәуекелдерді талдау (Analyze). Ақпараттық жүйелер мен бизнеске қауіп-қатердің ықтималдығын бағалау;

• Оқиғаларды жоспарлау (Plan). Тəуекелдікті толығымен болдырмау немесе оның əсерін азайту жөніндегі шараларды анықтау. Сондай-ақ тәуекелдер жағдайында іс-қимыл жоспары әзірленді

• Тәуекелді қадағалаy (Track). Тәуекелдің әртүрлі элементтері бойынша өзгерістер туралы ақпарат жинау. Егер тәуекел біршама уақыт шамалы болып есептелсе, ол тәуекелдер тізімінен алынып тасталуы керек. Тәуекелдің әсері өзгерген жағдайда, бұл әсерді қайта бағалау үшін талдау кезеңіне өтуіңіз керек.

Басқару (Control). Тәуекел оқиғасының туындауына жауап ретінде жоспарланған іс-шараларды орындау. Шындығында, тәуекелдерді басқарудың бұл кезеңдері сәйкестендіруден үздіксіз мониторингке дейін тәуекелдерді басқарудың өмірлік циклына байланысты.

2. ITSM IT инфрақұрылымын басқару жүйелері.

Кәсіпорынның АТ-инфрақұрылымы онтогенез болып табылады, онсыз компания қадам жасамайды. Бизнестің табысы компанияның ішіндегі үрдістер мен тапсырыс берушілер мен жеткізушілермен сыртқы байланыстың қаншалықты тиімді екеніне байланысты. Жаһандану дәуірінде бизнес үнемі сыртқы әсерге ұшырайды, жобалар мен жүйелер күрделене түсуде, оларды жүзеге асыру уақыты қысқартылуда. Көптеген процестерді оңтайландыру үшін әр түрлі АТ шешімдері бар, бірақ олардың көпшілігі IT-сервис мамандарына қойылатын талаптарды арттырады. Процестің тәсілі қызметтердің сапасын жақсартады, сонымен бірге шығынды азайтады. ITSM аббревиатурасы ақпараттық технологияларды басқару қызметі немесе «IT-сервис менеджменті» болып табылады. Мұндай басқару АТ-ның мамандары қызмет көрсету деңгейінің келісіміне сәйкес компанияның басқа бөлімшелеріне қызмет көрсететін кезде АТ-қызметінің жұмысына қызмет көрсету тәсілін білдіреді. Мұндай тәсілді ұйымдастыру үшін не істеу керек, ITIL-да ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы кітапханасында сипатталған. Кәсіпорынның IT-инфрақұрылымын басқару: табыстың компоненттері ITIL кітапханасы ITSM қағидаларын іс жүзінде іске асыру үшін пайдаланылатын құжаттар жиынтығын сақтайды. ITIL кітапханасының идеясы 1980 жылы Британ үкіметінің бастамасы бойынша пайда болды. Бұл жұмыс 1986 жылдан 1989 жылға дейін жүргізілді. Бірінші басылым 1992 жылы жарық көрді. ITIL-ге негізделген, ИС-20000 халықаралық стандарты АТ-сервистерін басқару және қолдау үшін әзірленген. ITIL келесі мәселелерді сипаттайды: Мәселе және инциденттерді басқару. Оқиғалар - реакцияны қажет ететін кез-келген жағдайлар. Бұл пайдаланушылардан сұраныс, жүйелік апаттар болуы мүмкін. Осы процесті табысты іске асыру үшін, оның міндеті компаниядағы проблемаларды анықтау және жою, оларды пайда болу қаупін барынша азайту, арнайы сервис, Сервис-офис ұйымдастырылады. Конфигурацияны басқару. Бұл процесс АТ-инфрақұрылымы туралы дәл және ағымдағы ақпаратты алуға көмектеседі. Басқаруды өзгерту. Процестің мақсаты - қажетті және орынды өзгерістерге жол беру. Босатуды басқару. Іс жүзінде АТ-инфрақұрылымын оларды жүзеге асыру кезінде өзгерістер мен бақылауды жүзеге асыру. Қызмет деңгейін басқару. Қызмет көрсету сапасының төмендеуіне, сапасыз қызметтерді жоюға мүмкіндік бермей, қызметтің оңтайлы деңгейін анықтау міндет. Қаржылық басқару. Қаржылық бизнес-процестерге қолдау көрсетеді. Қуатты басқару Процестің мақсаты - негізгі міндеттерді орындау үшін оңтайлы қуат табу. Егер қуат аз болса, онда жылдамдық жеткіліксіз, бұл өз кезегінде жұмысты баяулатады. Егер қуат тым үлкен болса, ол пайдаланылмайды, бұл ақша жұмсалады. Үздіксіздікті басқару. Төтенше жағдайда IT-инфрақұрылымы жұмысын жалғастыруы керек. Мұндай жағдайларға өрт, электр қуатын өшіру, су тасқыны және т.б. кіреді. Қол жетімділікті басқару. Қолжетімділік қызмет деңгейіне тікелей әсер етеді. ISO / IEC 20000 «Ақпараттық технологиялар. «Қызметтерді басқару», барлық процестер бес топқа бөлінеді: Қызметтерді ұсыну (сервис деңгейін басқару, қолжетімділік және үздіксіздікті басқару, әлеуетті басқару және ақпараттық қауіпсіздікті басқару, бюджет және шығындарды есепке алу) Ынтымақтастықты басқару (бизнеспен, жеткізушілермен және т.б.); Шешімдерді шешу (проблемалар мен оқиғаларды басқару); Басқару (өзгерту және конфигурациялау); Релизді басқару.

Қолданылған әдебиеттер:

1. IT-сервисін басқару, кіріспе. М.Ю. редакциясына орыс тіліне аудару Потоцкий-Мәскеу: Ашық жүйелер, 2003.

2. Ян Ван Бон, Пондман Д.Т. IT Қызметтерін басқару. - M: Van Haren баспасы, 2003.

3. Олейник А.И. Кәсіпорынның АТ-инфрақұрылымын басқарудың әдіснамалық негіздері. Кітаптың бөлімі: ХХІ ғасырдағы техника және технологиялар: қазіргі жағдайы және дамуы перспективалары: монография / И.П. Болоутурина, А.С. Дулесов, Р.А. Загидуллин, А.В. Зарипов, Н.Ф. Локтев, Ю.П. Луговскова, С.В. Лукашенко, Н.И. Москаленко, Л.Найзабаева, А.И. Олейник, В.И. Рассоха, М.С. Садыкова, Я.С. Сафиуллина, Е.Н. Ткачева, С.С. Чернов, 2009. 228-245 бет.

Тақырып бойынша тест сұрақтар:

1. Қызмет көрсетудің 20 функциясын қамтитын MOF моделінің 4 квадрантын көрсетіңіз

2. ITSM толық қалай оқылады?

3. MOF желілердің жиынтығынан, оқыту курстары бойынша нұсқаулықтан тұрады және негізгі үлгілерді қамтиды. Оларды тізімдеңіз

4. MOF мүмкіндіктерін тізімдеңіз

5. Кәсіпорын IT-инфрақұрылымы деген не?