Таќырып 9 Желілерде аќпаратты

Таќырып 9 Желілерде аќпаратты ќорѓау

Маќсаты: Желілерде аќпаратты ќорѓаудыњ мѕселелерімен танысу.

Жоспар:

Іnternet-ке ќосу кезењінде аќпарат ќауіпсіздігін ќамтамасыз ету, оныњ ќђру жѕне басќару этаптары. Клиент-сервер архитектурасьн ќорѓау. Деректер корын басќару жџйесін ќорѓау

Теориялыќ материал:

Компьютер желілерінде немесе басќа жаѓдайларда бір файлды бірнеше тђтынушы пайдаланѓысы келгенде бірінен басќасына тосќауыл ќойылады, ортаќ пайдаланылатын бір мѕліметтер базасына бірнеше кісі љзгеріс енгізгісі, тџрленгісі келгенде де осы тѕсіл ќолданылады. Аѓымдаѓы операция аяќталып біткенше басќа операциялардыњ орындалуына да тосќауыл ќойылуы тиіс. Осылардыњ бѕрі де ортаќ ќорлардаѓы мѕліметтерді бђѓаттау, басќаларѓа тосќауыл ќою деген ђѓымды білдіреді, яѓни аѓымдаѓы операциялардыњ орындалуы аяќталѓанша келесі операциялардыњ орындалуына тыйым салынады; бірігіп пайдаланатын ресурсќа баќыланатын ќатынас ќђруды ђйымдастыру тетігі; белгілі ресурсќа тек бір ѓана процестіњ ќатынас ќђруына мџмкіндік беретін біртђтас операция. Бір процессоры бар жџйеде операцияны орындау кезењінде оныњ біртђтастыѓын џзуді алып тастау кепілдігініњ бар болуы, процесті ажыратып – ќосудыњ мџмкін еместігіне сенімділік береді. Мультипроцессорлы жџйеде ол џшін семафор ќондырѓысыныњ лайыќты командасы ќарастырылуы тиіс.

Желілік шабуылдар

Желілік шабуылдардыњ ењ кљп тараѓан тџрлерін жѕне оларѓа ќарсы ќолданылатын шараларды ќарастырып љтейік.

Хаттамалар талдаушы

Ќазіргі уаќыттаѓы бейімдеуіштердіњ кљбі "тыњдау" (promiscuous mode) деп аталатын ерекше режімде жђмыс істеуге мџмкіндік береді. Хаттамалар талдауышы (protocol analyzer) немесе дестелердіњ сниффері (sniffer) - тындау режімінде жђмыс істейтін желілік бейімдеуішті пайдаланатын ќолданбалы программа. режімде, бейімдеуіш желі арќылы тасымалданатын деректер дестелерініњ бѕрін ќолданбаѓа жібереді (компьютердіњ жергілікті жадысына кљшіріп отырады). Сонымен ќатар, белгілі бір домен аркылы тасымалданатын барлыќ желілік дестелерді сниффер жолдан ђстап та ќалады. Сондыќтан олар желініњ кез келген тџйінінде орналасып, осы желіге ќосылѓан ѕр компыотерге келіп тџсетін желілік трафикті ќолѓа тџсіре алады.

ІР-спуфинг жѕне Man-in-the-Middle шабуылы

ІР-спуфинг (spoofing) хакер љзін-љзі зањды пайдаланушы ретінде кљрсеткен (имперсонация) кезде пайда болады. Оны екі тѕсілмен істеуге болады: хакер ІР-мекендердіњ зањды диапазон шегіндегі ІР-мекенді немесе белгілі бір желілік ќорларѓа ќатынас ќђруѓа рђќсат етілген авторландырылѓан сыртќы мекенжайды пайдаланып ќалуы мџмкін. ЕР-спуфинг шабулшы жиі басќа шабуылдарды басталатын нџктесі болып табылады. Классикалыќ мысал - DOS (ќызмет кљрсетуден бас тарту) шабуылы.

Мына шаралардыњ арќасында спуфинг ќаупін ѕлсіретуге болады (біраќ мџлде жоюѓа болмайды).

•Ќатынас ќђруды баќылау. ТР-спуфингтіњ алдын алудыњ ењ ќарапайым тѕсілі - ќатынас ќђруды басќаруды баптау. ІР-спуфингтіњ тиімділігін тљмендету џшін ќатынас ќђруды баќылауды сыртќы желіден сіздіњ желіњіздіњ ішінде орналасуѓа тиісті бастапќы мекенжайѓа келіп тџсетін кез келген трафикті кесіп тастайтындай кџйге келтіру керек. Бђл шараныњ тек ішкі мекенжайлар ѓана зањды тџрде рђќсат етілген жаѓдайда кљмектесетінін айта кетуге болады. Егер сыртќы желініњ кейбір ішкі мекенжайлары да зањды тџрде рђќсат етілген болса, онда бѕрі ѕдіс тиімсіз болып шыѓады.

•RFC 2827 сџзгілеуі. Сіз љз желіњіздіњ пайдаланушыларыныњ бљтен желерге спуфинг жасау ѕрекеттеріне тосќауыл ќоя аласыњыз. Ол џшін бастапќы мекенжайы сіздіњ ђйымыњыздыњ ІР-мекендерініњ біреуі болып келмейтін кез келген шыќпалыќ трафикке жол бермеу керек. Сџзгілеудіњ осындай тџрін сіздіњ провайдеріњіз (ISP) орындай алады. Барлыќ провайдерлер сџзгілеудіњ осы тџрін ењгізгенше тиімділігі онша жоѓары болмайды.

•Шабуылды мџлде тиімсіз ету. ІР-спуфингмен кџрестіњ ењ тиімді ѕдісі. Аутентификациялау тек ІР-мекенніњ негізінде жџргізілген жаѓдайда ѓана ІР-спуфинг жђмыс жасай алады. Сондыќтан аутендификациялаудыњ ќосымша ѕдістерін енгізу шабуылдыњ осы тџрін пайдасыз ќылады. Ќосымша аутентификациялаудыњ ењ жаќсы тџрі криптофафия болып табылады. Егер ол мџмкін болмаса, бірреттік кђпиясљздерді ќолданатын екі факторлыќ аутентификациялау жаќсы нѕтиже бере алады.

Man-in-the-Middle шабуылы. Екі тџйінніњ (А жѕне В) арасында тасымалданып жатќан деректерге жањарту ењгізу џшін ќасќой деректер тасымалдау арнасына љзін аралыќ (X) тџйін ретінде ењгізуі ќажет. Бђндай шабуылдар Man-in-the-Middle Attack деп аталады жѕне мынадай жаѓдайларда мџмкін болады:

•A,B жѕне X тџйіндері бір ІР-желіде орналасќан (бђл кезде жалѓан ARP-жауап шабуылы жџргізіледі);

.•А жѕне X бір желіде, ал В басќа желіде ( бђл кезде жалѓан багдарѓылауышты міндеттеу шабуылдары жџргізіледі);

•А жѕне В ѕр тџрлі желілерде, ал X олардыњ аралыѓанда орналасќан (бђл кезде баѓдарѓылау хаттамаларына шабуыл жџргізіледі).

Ќызмет кљрсетуден бас тарту (DoS)

Ќызмет кљрсетуден бас тарту (Denial of Service - DoS) шабуылы оњай ђйымдастырылатын жѕне осыныњ себебінен кењ таралѓан хакер шабуылдарыныњ ењ белгілі тџрі болып табылады. Бђл шабуылдар негізінде ауќымды желілерде немесе осы ауќымды желілерге ќосылѓан жергілікті желілерде орын алѓаны белгілі. Шабуылдыњ маќсаты - тџйінде немесе желіде деректерді басќа тџйінге жіберу љте ќиын немесе мџмкін емес болатындай жаѓдай тудыру. Соныњ кесірінен осы тџйінде жђмыс істейтін желілік программалыќ ќамтаманыњ пайдаланушыларына ќызмет кљрсетілмей ќалады. DoS шабуылдары басќа тџрлі шабуылдармен ќатарласа немесе жеке жџргізілуі мџмкін.

DoS шабуылы сіздіњ желіњіздіњ жђмыс істеуініњ, операциялыќ жџйеніњ немесе ќолданбаныњ мџмкіншіліктерініњ шектерінен шыѓып кетуі арќасында желіге жай пайдаланушыныњ ќолы жетпейтіндей жаѓдай тудырады. Кейбір (wefa-сервер немесе FTP-сервер сияќты) серверлік ќолданбаларды колданѓан кездегі DoS шабуылдарыныњ маѓынасы мынада: осы ќолданбалар ќатынас ќђра алатын барлыќ байласуларды иемдену жѕне оларды (жай пайдаланушыларѓа ќызмет кљрсете алмайтындай) осы кџй-жаѓдайда ђстап тђру.

Жџйеніњ шатасуын тудыратын шабуылдар.

"Ping of Death" шабуылы шабуылданатын тџйінге љлшемі 65535 байттан кљп болатын дейтаграмманы жіберуге негізделген.

"TearDrop" (џзінділенген десте) шабуылы дейтаграмманы жинаќтау кезінде џзінді ђзындыѓын есептеу барысында туындайтын ќатені пайдаланады. ЭЕМ-де теріс сандардыњ кљрсетілуін ескерсек, мысалы, - 8 саны 65528 санына сѕйкес келеді. Программа жинаќтау арашыѓына 65528 байтты жазып, арашыќты аса толтырады, сљйтіп, жадыныњ кљрші аймаќтарындаѓы деректерді бђзады.

"Land" шабуылы шабуылданатын тџйінге ІР-мекенжайы мен порт нљмірі кабылдаушыныњ (шабуылданатын тџйінніњ) ІР-мекеніне жѕне порт нљміріне сѕйкес келетін SYN-сегментін жіберуге негізделген.

Жоѓарыда кљрсетілген шараларды желіаралыќ экрандау технологиясы кљмегімен жџзеге асыруѓа болады. Мѕселен, Cisco Systems компаниясы торапаралыќ экрандауды жџзеге асырудыњ бірнеше техникалыќ ѕдісін ђсынады.

Ѕдебиет: 1, стр. 10-40; 2, стр. 15-47

Баќылау сђраќтары:

1 Телекоммуникациялыќ жџйелерде аќпаратны ќорѓау мѕселелері?

2 Желілерге ќатынас ќђруѓа шек ќоюдыњ мѕселесі неде?

3 Желілерге љкілдіктерді таратудыњ мѕселелері неде?