Таќырып 1 Кіріспе

Маќсаты: Аќпарат ќауіпсіздігініњ негізгі мѕселелерімен танысу

Жоспар:

Аќпараттыќ жџйелерде аќпарат ќорѓау мѕселесін негіздеу. Аќпаратты ќорѓау ќђралдарын жіктеу. Аќпаратты корѓау ќђралдарыныњ тиімділігін баѓалау принциптері меп ѕдістері.

Теориялыќ материал:

Еліміздегі экономиканыњ жђмыс істеуі мен дамуыныњ аќпараттыќ аспектісі барѓан сайын џлкен мѕнге ие болуда, сондыќтан экономиканыњ ѕр тџрлі наќты болмысын аќпараттыќ деректер ќорымен бейнелеу жѕне оны ѓылымѓа негізделген аќпараттыќ технологиялар кљмегімен басќару ќажеттілігі бџгінгі кџнніњ талабы. Љйткені, ќазіргі уаќытта мемлекеттіњ, фирманыњ немесе кез келген кѕсіпорынныњ халыќаралыќ дењгейде аќпараттыќ кењістікке шыѓу жолыныњ бірі - аќпараттыќ технологияларды дамыту жѕне олардыњ негізінде аќпараттыќ жџйелер жасау[1]. Осындай жаѓдайда, аќпараттыќ технологиялардыњ дамуымен ќатар оныњ ќауіпсіздігін ќамтамасыз ету де љзекті мѕселелердіњ бірі болып саналады.

Ќазіргі кезде аќпарат айырыќша тауар тџрін ќђрайтын жалпы ђлттыќ љнімніњ ажырамас бљлігі ретінде, аќпарттыќ нарыќта љзініњ ђсынысы мен сђранысы бар, ђлттыќ стратегиялыќ ќордыњ негізгі тџріне айналуда. Оны пайдалану негізінде фирмалардыњ стратегиясы жасалып, нарыќтаѓы орны аныќталады, тауарлар мен ќызметтер сатылады жѕне сатып алынады, есеп саясаты ќалыптастырылып, ќаржылыќ іс- ѕрекеттеріњ ђйымдастыру жџзеге асырылады. Ѓалымдардыњ ойынша, аќпарат - ќоѓамдыќ љндірістіњ жања ќызметтік категориясы ретінде, оныњ ерекше жѕне мањызды компоненті болып табылады[2].

Аќпаратты ќорѓау – аќпараттыќ ќауіпсіздікті ќамтамасыз етуге, яѓни аќпаратты рђќсатсыз алудан, жоюдан немесе ќорѓалатын аќпаратты тџрлендіруден саќтап ќалуѓа баѓытталѓан шаралар кешені. Бђл орайда бџгінде, ќазіргі жања технологиялар ќатары - деректерді тарататын желілерде жѕне компьютерлік аќпараттыќ жџйелерде аќпаратты ќорѓау технологияларымен толыќтырылуда.

Аќпаратты ќорѓау жџйесін жасау ќандай да бір аппараттыќ жѕне программалыќ жабдыќтарды тањдаумен шектелмейді. Мђндай жџйе жасау алдында теориялыќ білімді негізге ала отырып мына мѕселелер аныќталады[1,3]:

· ќорѓалѓан аќпараттыќ жџйе ќандай болады;
· аќпаратты ќорѓау жџйесі дегеніміз не жѕне оѓан ќандай талаптар ќойылады;
· ќандай ќауіп-ќатерлер бар жѕне аќпараттыќ жџйелердіњ ќауіпсіздігін бђзу

себептері;
· ќандай ќорѓау функциялары бар жѕне ќалай оларды жџзеге асыруѓа болады;

олар ќауіп-ќатерлерге ќалай ѕсер етеді;
· аќпаратты ќорѓау жџйесін жасау ќандай кезењдерден тђрады;
· аќпаратты ќорѓау жџйесін жасауѓа аз шыѓынданып, жоѓары дењгейдегі

ќауіпсіздікке ќалай ќол жеткізуге болады жѕне т.б..

Аќпарат ќорѓау жџйесін жобалау – аќпаратты ќорѓауды ќамтамасыз ету мен оларды басќарудыњ оњтайдырылѓан тетіктерін ќђру. Аќпарат ќорѓау жџйесініњ ќђрылымы ќорѓалатын аќпарттыњ ішіндегі ќђпияѓа байланысты.

Аќпаратты ќорѓау жџйесін жасаудыњ ењ тиімді жолы - аќпараттыќ жџйе жасаѓанда ќорѓау механизмдерінде бірге жобалау, бђл жаѓдай олардыњ бір-бірімен џйлесімділігін, программалау ортасында интеграциялауѓа жѕне аз шыѓынды ќамтамасыз етеді.

Осылайша, сапалы аќпарат ќорына ие болу жѕне оны љз маќсаттарына дђрыс пайдалану бизнесте басты стратегиялыќ шарт болып табылады. Сенімді аќпаратќа ие болу нарыќќа, байлыќќа ие болу деген пікір екені жаќсы белгілі. Экономикалыќ аќпараттыќ жџйені ђйымдастыру барысында аќпараттыќ ќорды ќорѓаудыњ мањыздылыѓын тџсінген ѓана табысќа жетеді.

Ѕдебиет: 1, 4-6 б.; 2, 10-20 б.; 5, 8-40 б.

Баќылау сђраќтары:

1 Аќпаратлыќ технологияларды ќорѓау мѕселелері дегеніміз не?

2 Аќпарат ќауіпсіздігініњ негізгі ќатерлері нені ќарастырады?

3 Операциялыќ жџйелер мен локальды желілерді ќорѓау дегеніміз не?

4 Интернеттегі аќпаратны ќорѓауѓа нђсќауларын кљрсетіњіз?