Таќырып 6 Вирустардан ќорѓау

Маќсаты: Вирустардан ќорѓау ѕдістерімен танысу

Жоспар:

Компьютерлік вирустарды жіктеу, љмір сџру ортасына жђѓу тѕсілдері. Вирустарды белсенді ету тѕсілдері. Вирустардьњ бђзушылыќ ѕрекеттері. Жасырыну тѕсілдері. Жђќтыру џшін ќђрбан тандау тѕсілдері.

Теориялыќ материал:

Пайдаланушылардыњ жђмыс бекеттері вирустар жѕне "троялыќ аттар" џшін љте ѕлсіз. Вирустер деп пайдаланушыныњ жђмыс бекеттерінде белгілі бір жаѓымсыз функцияларды орындау џшін басќа программаларѓа ендірілетін зиянды (зиян келтіретін) программаларды атайды. "Троялыќ ат" - пайдалы ќолданба сияќты кљрінгенмен іс жџзінде зиянды рљл орындайтын программа.

Компьютерге ќатысты "вирус" деген терминді 1984 жылы Фред Коэн ђсынѓан болатын, Ф.Коэнніњ вирусќа берген алѓашќы аныќтамасы: "Компьютерлік вирус - љзініњ немесе љзгертілген кљшірмелері арќылы љзге программаларѓа љзгеріс ењгізетін жђќтырма программа". Вирустардыњ кљрсетілген ќасиеттері тірі табиѓаттаѓы биологиялыќ вирустардыњ жђќтыру ѕрекетіне барабар.

Сонымен, программалыќ вирус - басќа программалардыњ ќђрамына љзін-љзі љндіретін жѕне одан кейін аќпараттыќ-есептеу жџйелерде љзінен-љзі кљбейетін жѕне љзін-љзі тарататын ќабілеті бар жеке (бљлек) жђмыс істейтін программа. Компьютерлік вирус љзін компьютерлік дискілерге ќђпия тџрде жазуѓа тырысады. Вирустардыњ кљбі љз жђмысын компьютердіњ ѕрбір жџктемелену кезінде бастайтындай етіп оныњ жџйелік файлдарын љзгертеді. Мђњдай вирустардыњ кљбею мџмкіндігі љте жоѓары. Ѕдетте вирустар COM жѕне ЕХЕ файлдарѓа жаќын жџреді.

Вирустерге жѕне "троялыќ аттарѓа" ќарсы кџрес тиімді антивирустыќ баѓдарламалыќ ќамтаманыњ кљмегімен жџргізіледі (вирустан ќорѓанудыњ ќазіргі кездегі ењ кљп тараѓан ѕдісі). Антивирустыќ ќђралдар вирустер мен "троялыќ аттардыњ " кљбін тауып біледі жѕне олардыњ тарауына жол бермейді. Антивирустыќ программалардыњ (кђралдардыњ) мысалы ретінде антивирустыќ сканерлер (басќа атаулары: фаг, полифаг)) CRC сканерлер (сонымен ќатар: ревизор, checksumer, integrity checker), мониторлар жѕне иммунизаторлар сияќты кљп тараѓан тџрлерін атап кетуге болады.

Соњѓы жылдары компьютерлік вирустан ќорѓанудыњ болашаѓы бар келіс ретінде ќорѓаныштыњ баѓдарламалыќ жѕне аппараттыќ ѕдістерініњ џйлестіруі жиірек ќолданылады. Осындай аппараттыќ ќђрылѓылардыњ арасында арнайы антивирустыќ таќшаларды атап кетуге болады. Олар компьютердіњ стандартты кењейту ќуыс-орындарына орналастырылады.

Троялыќ программа ("троялыќ ат") деп мыналарды атайды [1]:

- функциялары пайдаланушыѓа мѕлім программаныњ бір бљлігі болып келетін жѕне оѓан зиян келтіру маќсатымен ќосымша жасырын ѕрекет орындай алатын программа;

- пайдаланушыѓа мѕлім функцияларына жасырын (ќиратќыш) ѕрекет жасай алатындай етіліп љзгертулер ењгізілген программа.

Троялыќ программа баѓдарламалыќ ќыстырманыњ ерекше бір тџрі болып саналады. "Троялыќ ат" ( терминді хакер Дан Эдварс ђсынѓан) пайдаланушы тіпті сезіктенбейтін ќосымша ќызметтер атќара алады. Бђл программаныњ ќауіптілігі - зиянсыз программаѓа ќосылѓан командалар жиынында. Осы командалар жиыны белгілі бір шарттыњ орындалуымен немесе сыртќы команда бойынша љзініњ ќаскџнемдік жђмысын істей бастайды. Ќысќасы, троялыќ программа деп пайдаланушыдан жасырын жаѓымсыз ѕрекет жасайтын кез келген баѓдарламаны айтуѓа болады. Олардыњ кљпшлігі жасырын аќпарат жинау џшін арналѓан.

Троялыќ пррграммалардан корѓануѓа арналѓан баѓдарламалыќ кђралдардыњ кљпшілігі объектілерді (файлдарды жѕне тізімдемелерді) тењестіру ѕдісін ќолданады. Тењестіру кезінде объектілердіњ сипаттамалары олардыњ бђрынѓы сипаттамаларымен салыстырылады. Егер атрибуттарда айырмашылыќтар бар болса (ал операциялыќ жџйеге ешќандай љзгертулер ењгізілмеген болса), онда компьютерге троялыќ программа ендірілген болѓаны.

«Троялыќ аттарѓа» ќарсы кџресте ењ соњѓы жањашаланѓан уаќыт туралы белгі жѕне файлдыњ мљлшері сияќты атрибуттерге онша кљп сенім артуѓа болмайды: себебі ќаскљй оларды жењіл љзгерте алады. Олардыњ орнына кейде файлдыњ баќылау ќосындысы пайдаланылады. Оны есептеу џшін файлдыњ элементтері ќосындыланады. Біраќ баќылау ќосындысында ђќсатып жасау ќиынѓа соќпайды.

Сондыќтан кљбінесе компьютердіњ файлдыњ жџйесініњ тђтастыѓын тексеру џшін баќылау ќосындысын ессптеу алгоритмініњ бірбаѓыттыќ хэштеу деп аталатын ерекше тџрі ќолданылады. Мысал ретінде MD4, MD5 жѕне SHA сияќты бірнеше алгоритімдерді ќолдана отырып бірбаѓыттыќ хэштеу жџргізетін Trip Wire программасын атап кетуге болады.

Back Orifice, NetBus, SubScven жѕне таѓы осы сияќты троялыќ программаларды антивирустік программалыќ ќамтаманыњ (мѕселен, Symantec компаниясыныњ Norton Antivirus 2000 программасыныњ) кљмегімен іздеп-табуѓа болады. «Троялыќ аттарѓа» ќарсы кџрес ќђралдарыныњ ќатарына, жоѓарыда аталѓандардан басќа, MooSoft Development компаниясыныњ The Cleaner программасы, Aladdin Knowledge Systems компаниясыныњ eSafe Protect программалыќ дестесі жѕне т.б. жатады.

Ѕдебиет: 1, 17-20 б; 3, 25-60 б; 5, 58-70 б

Баќылау сђраќтары:

1 Компьютерлік вирустар.

2 Вирустардан ќорѓау ѕдістері