Тақырып 12

# Тақырып 12. Пернетақта

Мақсаты: Пернетақта құрылғысының жұмыс принципін қарастыру.

Жоспар:

1. Пернетақтаның жұмыс принцибы.

2. Пернетақта контроллері.

3. Пернетақтаны қосу

1. Пернетақтаның жұмыс принципі.

Пернетақта – ДК жұмысындағы өте маңызды құрылғылардың бірі болып келеді. Пернетақтадағы негізгі элемент пернелерді болып саналады. Пернетақтаны сатып аларда, олармен мұқият жұмыс істеп көру керек, пернетақтаның "механикасы" сіздердің жеке талаптарыңызды қамтамасыз ететіндей тексеру керек.

Пернетақтаның әрекет принципі 12.1. суретте көрсетілген. Пернелерді басу процесінде механикалы іске асырылған, пернені басқандағы сигнал пернетақта контроллерімен тіркеледі (мысалы, 8049) және аналық платаға скэн-код деп аталатын түрде дәл осылай беріледі. Скэн-код - бұл бірбайтты сан, 7 биттен кіші, теңестіррілген нөмірді ұсынады, әрбір пернеге иеленілген (кесте. 12.1-12.5). ДК аналық платасына пернетақтаны қосу үшін арнайы контроллер қолданылады. ДК үшін АТ типте әдетте универсалды перифериялық интерфейс микросхемасы UPI (Universal Peripheral Interface)8042 қолданылады.

Скэн-код пернатақта контроллеріне (8042) түскенде, онда аппараттық үзу (IRQ1) болады, процессор өз жұмысын тоқтатады және процедураны орындайды, скэн-код талдайды. Берілген үзу арнайы бағдарламамен атқарылады, құрамына кіретіндер ROM BIOS. Скэн-код түсуі жанында жылжу пернесінің (<Alt>,<Ctrl>) немесе ауыстырып қосқыштың (<Shift>,<CapsLock>) статус өзгертуі RAM жазылады. Барлық қалған жағдайларда скэн-код символ кодына айналады (ASCII деп аталатын кодтар немесе кеңейтілген кодтар). Өңдеуші процедура алдымен пернелердің орнатылуын және ауыстырып қосқыштарды анықтайды, енгізілетін код дұрыс алу үшін ("A" немесе "a") анықтайды. Cодан соң енгізілген код пернетақта буферіне орналаса бастайды, жад облысы, қолданбалы бағдарлама оларды өңдей алып жатқанда, 15 енгізілетін символдардың есте сақтауға қабілетті, Буфер FIFO принципі бойынша ұйымдастырылған (біріншісі кірді – біріншісі шықты).

Cурет 3.2.1. Пернетақтаның әрекет принципі

Әрбір перне екі типті скэн-код генерациялайды: "басу коды", қашан перне басқанда, және "босату коды", қашан перне жіберіледі. ДК үшін АТ класы бір биттер тізбегі "басу кодтары" және "босату кодтары" қолданылады, бірақ босату кодтары екі байттан тұрады, олардың біріншісі әрқашан OFOH тең. ДК үшін XT-генерациялар "босату коды" 128 үлкен "басу кодынан" (бит 7=1). Мысалы, 7- битті 1 скэн-код пернелер 48 немесе 110000 екілік жүйедегі санауларға тең. Қашан пернені басқанда, пернетақта контроллеріне - 10110000 код түседі, ал қашан жібергенде -00110000 код болады.

Аналық платадағы контроллер тек қабылдап қана емес, сонымен қатар берілгендерді жіберу, әртүрлі параметрлерді пернетақтаға хабарлау үшін, мысалы, басылған перне қайталауы жиілігін және т.б.

8049 контроллері тек қана скэн-кодтардың генерациялауына жауап бермейді, сонымен қатар өздік бақылау функцияларының орындалуы үшін және жүйені жүктеу процесінде басылған пернелердің тексерулері. Өздік бақылау процесі POST бағдарламалау орындалуы уақытында LED пернетақтасының үш индикатор бір рет кірпік қағуымен суреттеледі. Сол себепті пернетақта кемшіліктері ДК жүктеліп жатқан кезде анықталады.

Пернетақтаны қосу.

Әдетте пернетақтаны қосу үшін ұзыныдығы 1м жуық серіппе типті кабель қолданылады. сіздерге Hi – Fi техникасынан белгілі DIN - разъем бар, болуы мүмкін.

Сурет 3.2.1.5. Пернетақтаны қосуға арналған контакты DIN разъем

Өкінішке, пернетақта кабельдерінің көпшілігі қысқа. Егер Mini-Tower типті корпус жұмысшы орынның жанында орналасса, ал пернетақта үстелде орнында болады, онда шиыршықты кабель ақырына дейін алып шығу керек. Кабель үзіліп кетпеу үшін оны ұзартуға керек.

Кабель әдеттегі 5-контакті разъеммен аяқталады. Дәл осылай берілгендер жүйелі түрде пернетақтадан ДК беріледі және керісінше, берәлгендерді жіберу каналы және тактілі канал қажет. Пернетақта жұмысының қоректену күші +5В. Канал RESET(тастау) ДК қайта жүктеуге арналған сигнал жіберуші, бірақ ол әдетте қолданылмайды.

Laptop және notebook типті компьютерлерінде әдетте (сонымен қатар ДК басқа типтерінде) пернетақтасында 6-контакті разъем болады, ал аналық платада 6-полюсті ұяшық болады. Бұл разъемдар Mini DIN разъемдар деп аталады және PS/2 разъемдар. Мұндай разъемдардың тағайындауы кесте 3.2.1. көрсетілген.

Кесте 3.2.1. Пернетақтаның 6-контакті разъемнің сигналдары

Егер пернетақта разъемі және аналық платадағы ұяшық бір-біріне сәйкес келмесе, онда лайықты өткізгіш қажет. Сонымен қатар кесте .3.2.1. берілгендерді пайдалануға болады.

Әдебиеттер: 5, бет. 12-45; 6, бет. 15- 58

Бақылау сұрақтар

1. Пернетақтаның әрекет принципін түсіндіріңіздер?

2. Скан-код мен ASCII-код айырмашылығы?

3. Қандай разъемдар арқылы пернетақта қосылады?

4. Пернетақтаның 6-контакті разъемінде қандай сигналдар қолданылады?