Лабораториялық жұмыс №1

Тақырып: Дербес компьютер конфигурациясының талдауы .

Жұмыс мақсаты: дербес компьютерлердің BIOS SETUP, POST BIOS құралдарымен конфигурациясын талдау және операциялық жүйелердің қосымшалармен (бағдарламалармен) практикалық дағдыларды алу.

Теориялық мәліметтер:

Дербес компьютерлердің мінездемелерін әртүрлі тәсілдермен анықтауға болады, мысалы :

BIOS SetUp құралдарымен;

POST BIOSа құралдарымен;

Бағдарламалық қабықтардың System Information утилиты арқасында ( Norton, Norton Commander, Dos Navigator, Volkov Commander ).

Дербес тестіленген бағдарламалардың қолдануымен (SysInfo Norton Utility, Checkit, Diags, WinTune for Windows).

Әрбірде дербес компьютердің аналық платасында бір немесе бірнеше ТЖҚ микросхемалары (тұрақты есте сақтайтын құрылғы) BIOS-пен ( Base Input Output System – енгізу/шығарудың базалық жүйесі). ТЖҚ негізгі процедуралар және функциялар жазылған, дербес компьютердің негізгі компоненттерін баптайды және қызмет етеді, сонымен қатар операциялықтың жүйелер жүктеу процедура инициализациялайды және дербес компьютердің (SetUP) негізгі компоненттерін конфигурациясын баптау процедурасы.

Дербес компьютер қосылған соң әдетте BIOS SetUp процедурасына кіру мүмкін. Жад тестісінен кейін монитора экранында SetUp арналған шақыру көрінеу мүмкін мысалы, Press Ctrl-F1 to enter SetUP)) және ол экранда көрсетілген пернелер комбинациясын басу қажет. BIOS SetUp дербес компьютердің негізгі орнатылған берілгендеріне рұқсат береді және олардың бұзылуы немесе сәйкес емес мәндерді енгізу - компьютер жұмысқа қабілеттілігін бұза алады. Сондықтан көптеген пайдаланушылар және жүйелік әкімдер BIOS SetUp кіруді парольдермен жабады. Егер сіздерге BIOS SetUp кіруге сәті түссе, онда шекті сақ болыңыздар және егер процедура дұрыс атқаруында сенімді болмасаңыздар, онда енгізілген өзгертулерді сақтамай BIOS SetUP шығыңыздар.

BIOS қоректенуі қосылғаннан кейін POST ( POWER On - Self Test ) - процедура орындалуы бастайды, онда жүйе компоненттерінің тестілеуі орындайды. Қазіргі BIOS көпшілігі осыдан кейін дербес компьютер ағымдағы конфигурациясы туралы қысқаша есеп нәтижесі мониторға көрінеді. Егер сол кезде Pause пернесін басулы тұрса, онда бейнені жібермей және дербес компьютер кейбір мәліметтерімен танысу мүмкін болады.

Операциялық жүйе жүктелгенен кейін бағдарламалық қабықпен (мысалы, Norton Commander, Dos Navigator, Volkov Commander және т.б.) пайдаланып қалуға болады. бағдарламаның соңғы нұсқаларында мынадай меню пунктісі бар “Жүйе туралы ақпарат” ( System Information ), дербес компьютер компоненттері туралы толық жеткілікті ақпарат береді.

Бірақ дербес компьютер конфигурациясы туралы ең көп толық ақпаратты арнайы бағдарламалар бере алады, ДК толық мәліметтері үшін, оның компоненттерін тестілеуге үшін өңделген. Бірақ оларды қолдану үшін компьютердің шығарылған датасын және бағдарламаның құрылған датасын білу қажетті, өйткені бағдарламалардың ескі нұсқалары - соңғы модельдегі дербес компьютердің кейбір компоненттерін анықтай алмайды .

Дербес компьютер конфигурация сипаттайтын берілгендер тізімі:

- процессор типі және оның тактілік жиілігі;

- арифметикалық сопроцессор барысы;

- КЭШ бары, деңгейлер және көлем саны;

- ОЗУ көлемі және оның типі;

- берілгендерді жіберуде өте жылдам шиналарының барысы;

- ішкі жүйедегі дисктік интерфейс типі; қандай шинаға қосылған;

- қатты диск жинақтағыштардың саны (HDD - Hard Disk Drive ) және жад көлемі ( жалпы және бос);

- берілгендерді жіберу жылдамдығы және HDD арналған рұқсат уақыты;

- иілгіштерді диск жинақтағыштардың бары (FDD - Floppy Disk Drive ) және олардың өлшемдері дюйммен және байтпен;

- паралельді және жүйелі порттардың тізімі (LPT и COM);

- видеокарты типі және жад көлемі;

- монитор типі:

- BIOS өндірушісі және нұсқалары;

- операциялық жүйе нұсқалары;

- перифериялық, желілік және коммуникациялық жабдықтау тізімі.

Кез келген компьютердің негізгісі процессор деп есептеу қабылданған, көбінесе орындалған бірыңғай корпус түрде микросхема немесе үлкен емес платада түйін түрінде аяқталған модуль сияқты. Процессорлар параметрлеріне жатқызуға болады : максималды тактілік жиілік; тактілік жиілік қысқалығы; қоректену күші В; ішкі регистрдегі битке разряды; шина берілгендерінің битке разряды; шина адрестерінің битке разряды; адрестелетін жад максималды көлемі; ішкі кэш Кбайт және кэша типі; қысқартылған жад циклдары (бар/жоқ); құрылған сопроцессор; транзисторлар саны; кристалдағы элемент өлшемі; корпус; энергия тұтынудың төмендеуі; қоректену күші; нарықта пайда болу уақыты.

Берілгендерді жіберу шиналары (локальді) – бұл бағыттаушылар жинағы және дербес компьютер әртүрлі компоненттілерінің өзара байланысты хатаммалардың аралық әрекеттестігі. Шиналардың үлкен әр түрлерінде, көбнесе қазіргі уақытта жиі қолданатын ISA и PCI:

Қатты дисктер (HDD - Hard Disk Drive ) ақпаратты сақтауы үшін арналған, дербес компьютер жұмыс жасауына қажетті. HDD конфигурциясының дұрысытығы үшін дисктің физикалық параметрлері білу қажетті:

Цилиндрлардың саны(CYL);

Головка саны (Head);

Жолдарға секторлар саны (Sector);

Головканы орналастыру аймағы (LandZone);

Қоректену қосылғаннан кейін головканы орнату аймағы (PrecompZone);

Диск өлшемі (Size);

Берілгендерді жіберу режимі (Mode).

Дербес компьютер өнімділігі бағалау үшін HDD жылдам әрекеттілігін білу маңызды, бағаланатын көрсеткіштері:

мсекте секторға рұқсат уақыты ;

блок берілгендерін жіберу жылдамдығы Мбайт/с.

Иілгіш магниттік дисктердің келтіруіне арналған құрылғы (FDD - Floppy Disk Drive иілгіш дисктерде тасымалданатын ақпараттарды оқу/жазу үшін арналған .

Операциялық жүйелердің және бағдарламалардың дұрыс баптау үшін, графикалық режимде жұмыс істейтін, дербес компьютерде орнатылған графикалық видеокарта типін білу маңызды, видеокартада орнатылған және видеорежимді қолданатын, видеожад көлемі, ( түстер саны және нүктемен берілген экран өлшемі, развертка жиілігі).

Есептеу нәтижесі мазмұны:

Жұмыс мақсаты

Бет “ ДК конфигурация №”

Бақылау сұрақтарға жауаптар .

Конфигурация бетін толтыру мысалы.

ДК конфигурация № _мысал_

Позиция | Мағынасы | Алынған көзі
Процессор типі және оның тактілік жиілігі | Intel Celeron 413MHz | POST, SysInfo
* арифметикалық сопроцессор барысы | Құрылған | POST
* КЭШ бары, көлемі | 128 Kb | POST
* ТЖҚ көлемі және оның типі | 128 Mb, sync SDRAM | POST, SysInfo, Dos Navigator
* берілгендерді жіберуде өте жылдам шиналарының барысы | ISA, PCI | POST, SysInfo
* ішкі жүйедегі дисктік интерфейс типі; қандай шинаға қосылған | IDE mode LBA | POST, SysInfo, Dos Navigator
* қатты диск жинақтағыштардың саны (HDD - Hard Disk Drive ) және жад көлемі ( жалпы және бос) | 1 диск : 4,00 Gb жалпы, 990 Mb бос | POST, SysInfo, Dos Navigator
* берілгендерді жіберу жылдамдығы және HDD арналған рұқсат уақыты | Берілгендер жоқ |
* иілгіштерді диск жинақтағыштардың бары (FDD - Floppy Disk Drive ) және олардың өлшемдері дюйммен және байтпен | 1 FDD 3.5” 1.44 Mb | POST, SysInfo, Dos Navigator
* паралельді және жүйелі порттардың тізімі (LPT и COM) | 1 параллельді LPT, 2 serial COM1 и COM2 | POST, S1ysInfo, Dos Navigator
* видеокарты типі және жад көлемі | Intel 740, 8Mb | POST, Windows 95: “Мой компьютер” қасиеті
* монитор типі | Sumsung SyncMaster 15GLe 15” | Windows 95: “Мой компьютер” қасиеті
* BIOS өндірушісі және нұсқалары | Extention V1.0A Award Software |
* операциялық жүйе нұсқалары | Windows 98 | Windows 98: “Мой компьютер” қасиеті
* перифериялық, желілік және коммуникациялық жабдықтау тізімі | Сканер, модем, CD ROM | Windows 98: “Мой компьютер” қасиеті

Әдебиет: 5, бет.54-62; 6, бет.85-92; 8, бет.23-32.

Бақылау сұрақтар.

1. ДК інездемелерін анықтайтын тәсілдер.

2. BIOS деген не. BIOS SetUP шақыру әдістері,

3. Кең таралған процессорлар типтері және оның типтерінің мінездемелері.

4. Арифметикалық сопроцессор не үшін арналған.

5. ТЖҚ деген не?

6. КЭШ-жады туралы айтыңыздар.

7. Берілгендерді жіберуде өте жылдам шиналардың типтері.

8. Ішкі жүйедегі дисктік интерфейс типтері.

9. НDD туралы айтыңыздар.

10. Флоппи дискжетектер. Тағайындау және параметрлері.

11. Видеокарталар және мониторлар, олардың параметрлері.

12. LPT и COM порттарының тағайындауы.