Тақырыбы 1 Кіріспе. Flash MX технологиясының жұмысына жалпы сипаттама.

Мақсаты: Пәннің мазмұнымен таныстыру.

Дәріс сұрақтары:

1. Кіріспе.

2. Сурет салу. Салынған суреттерді жөндеу.

3. Графикалық элементтерді көшіру. Объектілерді топтастыру. Мәтінмен жұмыс істеу.

1. Егер сізде Adobe Macromedia Flash бағдарламасы арқылы жасалып, Shockwave файлы түрінде .swf кеңейтімімен сақталған қимылды бейнелер бар болса, файлды Microsoft Office PowerPoint 2007 көрмесінде Shockwave Flash Object және Adobe Macromedia Flash Player деп аталатын ActiveX басқару элементінің көмегімен ойнатуыңызға болады. Flash файлын ойнату үшін, слайдқа ActiveX басқару элементін қосып, одан Flash файлына сілтеме жасаңыз немесе файлды көрмеге ендіріңіз.

ActiveX басқару құралының қауіпсіздік параметрлері Сенім орталығында орналасқан. Ол жерден 2007 Microsoft Office бағдарламалары үшін қауіпсіздік және құпиялық параметрлерін таба аласыз. Active X басқару элементтерінің жегілуіне мүмкіндік беру үшін, қауіпсіздік параметрлерін реттеуіңіз қажет болуы мүмкін. Сенім орталығындағы ActiveX параметрлері барлық 2007 Office өнімдеріне қолданылады. Мысалы, бір параметр PowerPoint бағдарламасында өзгертілсе, сол параметр Сенім орталығын пайдаланатын басқа Office бағдарламаларында да өзгереді. Active X басқару элементтері мен параметрлерді өзгерту туралы қосымша ақпаратты Office құжаттарында ActiveX басқару элементтерін қосу және ажырату бөлімінен қараңыз.

Маңызды

Flash файлын көрменің ішінде ойнату үшін, компьютеріңізге Shockwave Flash Object элементі тіркелген болуы тиіс. Shockwave Flash Object элементінің тіркелгенін көру үшін, Жасақтаушы қойындысының Басқару элементтері тобындағы Қосымша басқару элементтері түймешігін нұқыңыз. Егер Shockwave Flash Object элементі басқару элементтерінің тізімінде болса, ол компьютеріңізге тіркелген. Егер ол тіркелмеген болса, Shockwave Flash Object элементін компьютеріңізге тіркеу үшін, Adobe веб-торабынан Flash Player бағдарламасының ең соңғы нұсқасын қотарып алыңыз.

Күрделі қимылданулардың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін, компьютеріңізге Shockwave Flash Object элементінің бұрынғы нұсқалары тіркелген болса да, Flash Player бағдарламасының ең соңғы нұсқасын орнатыңыз.

Flash файлын көрмеге қосу

Flash Player бағдарламасын компьютерге орнатыңыз.

PowerPoint бағдарламасындағы калыпты көріністе қимылдану ойнатылатын слайдты бейнебетке шығарыңыз.

Microsoft Office Түймешігі түймешігін нұқып, одан кейін PowerPoint Параметрлері түймешігін нұқыңыз.

Танымал параметрін нұқып, содан кейін PowerPoint бағдарламасымен жұмыс істеудің негізгі параметрлері астынан Жасақтаушы қойындысын Таспада көрсету құсбелгісін таңдап, содан кейін Жарайды түймешігін нұқыңыз.

Жасақтаушы қойындысының Басқару элементтері тобындағы Қосымша басқару элементтері түймешігін нұқыңыз.

Басқару элементтерінің тізіміндегі Shockwave Flash Object тармағын, одан кейін Жарайды түймешігін нұқып, басқару элементін слайдқа сүйреп шығарыңыз.

Өлшем тұтқаларын сүйреу арқылы басқару элементінің өлшемін өзгертіңіз.

Shockwave Flash Object элементін тінтуірдің оң жақ түймешігімен нұқып, содан кейін Сипаттар әмірін нұқыңыз.

Әліпбилік қойындысындағы Фильм сипатын нұқыңыз.

Мән бағанына (Фильм сипатының жанындағы бос ұяшық) ойнатылатын Flash файлына апаратын толық дискі жолын, соның ішінде файл атауын (мысалы, C\:MyFile.swf) немесе бірыңғай қор көзі мекенжайын (URL) теріңіз.

Қимылдануды ойнатудың ерекше параметрлерін орнату үшін, келесілерді орындап, содан кейін Сипаттар тілқатысу терезесін жабыңыз:

Слайд көрсетілген кезде файл өздігінен ойналу үшін, Ойнату сипатын Шын мәніне қойыңыз. Егер Flash файлының ішіне "Бастау/Кері айналдыру" басқару элементі орнатылған болса, Ойнату сипатын Өтірік мәніне қоюыңызға болады.

Қимылдану қайталап ойнатылмасын десеңіз, Қайталау сипатын Өтірік мәніне қойыңыз.

Flash файлын көрмеге оны басқалармен ортақтастыруға болатындай етіп ендіру үшін, Фильм ендіру сипатын Шын мәніне қойыңыз. (Дегенмен, Flash файлы жегілу үшін, Shockwave Flash Object басқару элементі көрме ойнатылатын компьютерлердің барлығында тіркелген болуға тиіс.)

Қимылдануды "Слайдтарды көрсету" көрінісінде алдын ала қарап алу

Көрініс қойындысының Көрме көріністері тобындағы Слайдтарды көрсету пәрменін нұқыңыз немесе F5 пернесін басыңыз.

Слайдтарды көрсету көрінісінен шығып, қалыпты көрініске оралу үшін, ESC пернесін басыңыз.

Жаңа оқыту технологияларын пайдалану аясында информатика пәні оқытуды жетілдіру, яғни әpбip оқушының өз ерекшеліктеріне, ынтасына, мүмкіндіктеріне орай білім алуы қамтамасыз ететін оқыту жүйесі жасауға ұмтылу ең басты мақсат. Осы міндеттерді атқару үшін жоғарыда айтылғандай, оқушының жеке білім алуға талпынуын, ұжымдық, қасиеттерін де жетілдіретін, өзінің білім алу жолын өзі басқаратындай деңгейге жеткізетін бірнеше педагогикалық, технологиялар пайдаланылып отыр.

Керекті технологиялар мен әдістемелер оқушының дайындығына, жасына жөн қарастырылатын пән бағдарламасының бөліміне қарай таңдалып алынады. Мысалы, Жобалар тәсілі PowerPoint, FrontPage, Access және Word оффистік программаларын оқып үйрену кезінде тамаша нәтижелер береді.

Информатиканы дербес компьютерде ж ұ мыс і стемей игеру м ү мк ін емес. О қ ушыларды компьютерде ө з і нд і к тапсырмаларды орындап, жеке ж ұ мыс і стеу ге т иімді т ү рде өтуі ү ш і н әр т ү рл і де ң гейде гі тапсырма к ә рт і шкелер і мен ү йрету к ә рт і шкелер і н ің к ө лемд і базасы бол у керек. Осы к ә рт ішке базаларды т ұ ра қ ты т ү рде пайдалану о қ ушылард ың шы ғ армашылы қ белсенд ілігін, өзін-өзі ба қ ылауын арттырып, практикалы қ ж ұ мыстард ың да санын к ө бейтуге м ү мк і нд і к берд і. Ол о қ ушылард ың б і л і м і сапасын жет і лд і руд ің не гіз деуге болады.

О қ ушылар осындай ж ұ мыс қ а араласу б арысында дистанциялы қ жобалар мен олимпиадалар ғ а қ атынасушылар б і р-б і р і мен м ә л і мет алмасу ғ а, катынасу ғ а, информацияларды компьютерде өң деу істеріне ба ғ а жетпес м үмкіндік алды.

Жо ғ арыда айтыл ғ ан педагогика лық технологиялар мен т ә с і лдерд і пайдалану о қ у процес і н жет і лд і руге, балалард ың о қуғ а деген ынтасын арттыру ғ а, олард ың өзін-өзі ба қ ылауына, жауапкерш іліктерін арттыруына, б ілімдерін жетілдіруі не к ө п к өмек ти гізеді. Осындай кездерде мұғалім балалардың жеке кемшіліктеріне көңіл бөліп, олардың ой-өрісін дамытуға, белсенділігін арттыруға арналған шығармашылық жұмыстармен айналысуға мүмкіндік алады. Сабаққа дайындалуға да көп уақыт бөле алатын дәрежеге жетеді.

2. Ақпараттанудағы үлкен прогресс жеткілікті түрдегі арзан мультимедиялық дербес компьютерлердің кең таралуына әкеліп соқтырды. Бұларда мәтін ғана емес, және де графикамен (иллюстрациялармен) және өте жоғары сапалы дыбыс пен видеомен жұмыс істей алады. Сонымен бірге ақпарат тасудың әртүрлі тәсілдері пайда болды, яғни дискетаны flash ауыстыруда, ал оның көлемі 64 Mb-тан жоғары.

Технология. Ең қайсар, ешқашанда сатып алынбайтын сәулеттік ойлар физикалық орындалмайтындықтан немесе масштабты түрде материалдық шығындар тілегендіктен өліп кетуі мүмкін. Бағдарламаудың қазіргі заманғы, және де мектепте және үйде пайдаланылатын қазіргі заманғы дербес компьютерлер жоғары өнімділігі жоғарыда баяндалған барлық сәулеттік кейіптерді шынға айналдыруға рұқсат береді. Осы сәтте ойға сыйымды мерзімде және шын қаржылай көмек болған жағдайда.

Оқушылардың білімге деген ынтасын, пәнге деген қызығушылыгын арттыратьп соның салдарынан білім деңгейін көтеретін тағы бip тәсіл - жобалар тәсіл болып табылады. Бұл тәсіл соңғы кездерде бүкіл әлемде кең таралып келеді. Жоба ұғым дидактикалық мақсатқа жету үшін бip идеяны, белгіп бip бұйымды немесе өнiмді жасауды, есеп шығаруды, схема құрастыруды жүзеге асыратын, жұмыс нәтижесі практикалық бip жазба, схема немесе есеп түрінде керсететін жұмыс болуы керек.

Жобалар тәсілі негізінде: практикалық, немесе теориялық бip мәселені бастан аяқ қарастырып шығатын жобаның түпкі идеясын жүзеге асыру, бip нәтижеге қол жеткізу ici жатады. Бұл тәсіл практикалық бip нәтиже беретін іздеу, зерттеу, таңдау тәсілдерінің кең спектрінің пайдаланып оған сыртқы факторлардың әсері қарастыру болып табылады. Осындай жұмысты орындау барысында балалар алған білімдерін толық пайдаланып, өздері де жаңа бастама идея берулері керек. Жобалар тәсілін сауатты түрде қолдана білу үшін алдын ала көп дайындалу, тұрақты түрде жобаны жетілдіру, толықтыру iciн жүргезе білу қажет. Жобалар әр түрлі типте - зерттеу, шығармашылық жұмыстары, ойындық түрде, ақпаратты (мәлімет жинақтау, оны талдау, өңдеу, орналастыру, безендіру) жұмыстар, практикаға бағытталған icтep сияқты болып құрастырыла береді. Пәндік-мазмұндық аймағын байланысты моножобалар (бip пән аясында) немесе пәнаралық жобалар бола береді. Үйлестіру, қадағалау сипатына қарай тікелей (нақты) немесе жасыры координациялық жобалар, байланыстарына қарай – ішкі, аймақтық, халықаралық жобалар болады. Орындаушыларының санына байланысты жеке, жұптық немесе топты жобалар да жасала береді.

Атқарылу мерзіміне қарай - қыска мерзімді, орташа немесе ұзақ мерзімді деп бөлуге, аралас немесе дистанциялық (қашықтан) халықаралық жобалар деп айтуға да болатындары бар. Бұлар қазіргі информациялық технологияларды жергілікті (локальді) және ауқымды (глобальді) электрондық желілерді, мультимедиалық оқыту құралдарын пайдалануға, тұрмыста компьютерлерді кең колдануға байланысты туындап отыр.

Көптеген мектептерде дистанциялық алыстан оқыту iciнің дамуына байланысты қашыктан білім беру жобалары, олимпиадалар, конкурстар жүргізу етек ала бастады. Дистанциялық оқыту формалары оқушылардың бір-бірімен қатынасу, араласуына (коммуникации байланысты психологиялық проблемаларды шешіп, оларға бұрынғыдан гөрі ашығырақ болуға көмектесіп отыр. Өз ойларын жүзеге асыру жолында ақпарат алмасу арқылы жұмыс жасау оқушыларға бір-бірімен араласудың, ауызба-ауыз сөйлесудің орнын толтырады. Дистанциялық қызмет көрсету істерінің ашық түрде атқарылуы оқушылардың дүние танымын планеталы деңгейге дейін көтерді деуге болады. Барлық елдердің және континенттерді жақын екендігін сезіну - Интернет желісіндегі электрондық пошта мен web-жүйелерін пайдалана бастаған әрбір оқушының жаңа көңіл күйлерінің ең алғашқы белгісі екендігіне дау жоқ.

Жаңа оқыту технологияларын пайдалану аясында информатика пәні оқытуды жетілдіру, яғни әpбip оқушының өз ерекшеліктеріне, ынтасына, мүмкіндіктеріне орай білім алуы қамтамасыз ететін оқыту жүйесі жасауға ұмтылу ең басты мақсат. Осы міндеттерді атқару үшін жоғарыда айтылғандай, оқушының жеке білім алуға талпынуын, ұжымдық, қасиеттерін де жетілдіретін, өзінің білім алу жолын өзі басқаратындай деңгейге жеткізетін бірнеше педагогикалық, технологиялар пайдаланылып отыр.

Керекті технологиялар мен әдістемелер оқушының дайындығына, жасына жөн қарастырылатын пән бағдарламасының бөліміне қарай таңдалып алынады. Мысалы, Жобалар тәсілі PowerPoint, FrontPage, Access және Word оффистік программаларын оқып үйрену кезінде тамаша нәтижелер береді.

Информатиканы дербес компьютерде ж ұ мыс і стемей игеру м ү мк ін емес. О қ ушыларды компьютерде ө з і нд і к тапсырмаларды орындап, жеке ж ұ мыс і стеу ге т иімді т ү рде өтуі ү ш і н әр т ү рл і де ң гейде гі тапсырма к ә рт і шкелер і мен ү йрету к ә рт і шкелер і н ің к ө лемд і базасы бол у керек. Осы к ә рт ішке базаларды т ұ ра қ ты т ү рде пайдалану о қ ушылард ың шы ғ армашылы қ белсенд ілігін, өзін-өзі ба қ ылауын арттырып, практикалы қ ж ұ мыстард ың да санын к ө бейтуге м ү мк і нд і к берд і. Ол о қ ушылард ың б і л і м і сапасын жет і лд і руд ің не гіз деуге болады.

О қ ушылар осындай ж ұ мыс қ а араласу б арысында дистанциялы қ жобалар мен олимпиадалар ғ а қ атынасушылар б і р-б і р і мен м ә л і мет алмасу ғ а, катынасу ғ а, информацияларды компьютерде өң деу істеріне ба ғ а жетпес м үмкіндік алды.

Жо ғ арыда айтыл ғ ан педагогика лық технологиялар мен т ә с і лдерд і пайдалану о қ у процес і н жет і лд і руге, балалард ың о қуғ а деген ынтасын арттыру ғ а, олард ың өзін-өзі ба қ ылауына, жауапкерш іліктерін арттыруына, б ілімдерін жетілдіруі не к ө п к өмек ти гізеді. Осындай кездерде мұғалім балалардың жеке кемшіліктеріне көңіл бөліп, олардың ой-өрісін дамытуға, белсенділігін арттыруға арналған шығармашылық жұмыстармен айналысуға мүмкіндік алады. Сабаққа дайындалуға да көп уақыт бөле алатын дәрежеге жетеді.

3. Құрылымдық жобалау әдістері күрделі жүйелердің өңдеу npoцeciн жеңілдету мақсатында алгоритмдік тәсілге негізделген болатын. Объектіге б aғытталған жобалау әдістері класстар және объектілерді бейнелеуге негізделген объекттілік және объектіге бағытталған программалау айқын қуатты құралдарын қолданатын өңдеушілерге көмек беру үшін құрылған. Объекттілік тәсілдер принципінде объектіге бағытталған программалаудан (OOP) да басқа ықпалдар өзінің бейнесін тапты. Объекттік тәсіл тек программалауда ғана емес және де пайдаланушының интepфeйciн, деректер базасын, білімдер базасын және де компьютерлік архитектураны жобалауда да талдап қорыту тәсілі болуы тиіс екені төменде көрсетілген. Осындай кең тәсілдің мағынасы күрделі жүйелерге байланысты мәселелерді шешу үшін объекттілік бейімделікті қолдануға мүмкіндік береді.

Объекттілік тәсілді қолдану. Жоғарыда айтқандай объекттілік тәсіл негізінде құрлымды талдау, жобалау және программалау дәстүрлі ә дістеріне байланысты тәсілдерге қарағанда айырмашылығы өте көп. Бұл объекттілік тәсілдің алдында пайда болған және сыналған әдістермен тәсілдерден бас тартуын талап етеді деп түсінуге болмайды, қайта жаңа элементтер әрқашан алдыңғы тәжірибеге негізделген болып келеді. Объекттілік тәсіл басқа жағдайларда қамсыздандырылмайтын көптеген маңызды қолайлықтарды тудырады. Ең күрделі болып келетіні объекттілік тәсіл құрылымды күрделі жүйелердің бес атрибутын іске асыратын жүйелерді құруға мүмкіндік береді. Одан басқа объекттілік тәсілдің бес а ртықшылығын айтып кетуге болады.

Біріншіден, объектілік тәсіл объекттілік және объектіге бағытталған программалау тілдердің айқын мүмкіншіліктерін толық қолдануға мүмкіндік береді. Жай ғана С++ «ұлғайтылған С-ді» деректердің абстракциялау элеметтері ретінде қолданып қана елеулі нәтижелілікті және кодтың сапасын көтеруге болады. Бірақ жобалау процессінде класстар и ерархиясын қолдану мәнді жетістіктерге алып келеді.

Екіншіден, объекттілік тәсілді қолдану жалпы және оның фрагменттерінің өндеуінің сапасын елеулі көтереді. Объектіге бағытталған жүйелер жай объектіге бағытталмаған эквиваленттеріне қарағанда тығыз болып шығады. Ал бұл программа кодының көлемінің кішірейтілген ғана емес, жобаның арзан болуында және де өңдеуді жоспарлаудың кең қ олайлығын да білдіреді.

Үшіншіден, объекттілік тәсілді қолдану тұрақты аралық бейнелеуге негізделгеп жүйелерді құруға келтіреді, себебі өзгертулерді енгізу процесі жеңілденеді. Бұл жүйеге біртіндеп дамуға мүмкіндік береді және де алғаш қ ойылған талаптарды елеулі өзгерткенде оның толық қайта өңделуіне келтірмейді.

Интеграция процесі жүйенің өмірлік циклы уақыты бойынша созылады, сондықтан объекттілік тәсіл күpделі жүйелерді өңдеуде тәуекелділікті кемітеді. Объекттілік тәсіл жақсы ойланып істелінген жобалау этаптарынан тұрады, бұл да тәуекелділіктің дәрежесін кемітеді және де шешімді қабылдау дұрыстығының сенімділігін көтереді.

Мультимедиялық оқыту жүйелері дәрісті оқу материалымен біріктіруге, практикумды компьютерлік қайталағыштық, тесттік жүйені және барлық қосымша материалдарды бір интерактивті компьютерлік оқулыққа біріктіруге мүмкіндік береді. Мультимедиялық оқулық мұғалімнің әр күнгі функциясын жеңілдетіп қана қоймай, пәнге қызықтырады, оқуды тездетеді және білімді жақсы меңгеруді қамтамасыз етеді. Бірақ мультимедиялық оқыту жүйелері сәйкесті жадыда біраз орын алатын аппараттық қамтаманы талап етеді, сондықтан оның қолдану обылысын шектейді.

Гипермәтін ақпаратты басқаруымен басқаларға қарағанда ерекшелігі онымен жұмыс кезінде қолданушының негізгі ісі қажет ақпаратты іздеу ғана емес, өзара мағынасы бойынша байланысқан ақпараттық фрагменттерді көру арқылы нақты анықталған бір пәнмен танысу болып табылады. Танысу қолданушы мақсатына арналған белгілі бір тізбекпен жүреді. Гипермәтіннің мазмұнымен танысу тізбегі ақпаратты фрагменттерге (тақырыптарға) бөлумен және олардың арасындағы байланыстарға байланысты болады. Яғни әр түрлі қолданушылар мақсатын орындау үшін тақырыптар арасындағы байланыстың көп болғаны жақсы. Осыған байланысты гипертәсілдерді қолданамыз.

Гипертәсіл пакетін құру жүйесі – электрондық каталогтарды, оқулықтарды және CD-дискідегі жарнамалық мақалаларды, көмек және Internet-ке шығару, және тағы да басқа мультимедиалық орындалатын программаларды және электрондық басылымдарды жасайтын құрал.

Гипертәсіл әдемі және күрделі қазіргі заман стандарттарына сай, дыбыс, бейне, сурет, анимация, мәтін және гипермәтіндерді біріктіріп мультимедиалық орындалатын программаларды құруға мүмкіндік береді.

Бұл пакет көмегімен көптеген профессиональды мультимедиа өнімдері, электрондық басылымдар, өнімдер каталогы, ақпараттық жүйелер жасалынған.

Енді «Қашықтан білім беру» дегеніміз не деген сұраққа жауап беретін кез келді.

Қашықтан білім беру – алыстан (спутниктік теледидармен, радиомен, компьютерлік байланыспен және т.б.) білім беру ақпаратын алмастыру құралдарында негізделген арнайы ақпараттық білім беру ортасы көмегімен ел және шет ел арасында кеңге жайылған білім беру кешені. Қашықтан білім берудің ақпараттық-білім беру жүйесі жүйелі түрде ұйымдастырылған қолданушының білім алу қажеттілігін қанағаттандыратын мәліметтерді, ақпараттық ресурстарды, өзара байланыс протоколдарын, аппаратты-программалық және ұйымдастыру-әдістеме қамтамасын беру құралдарының жиынтығынан тұрады. Қашықтан білім беру адамның білім және ақпаратты алуды нақтыламалауға келген үздіксіз білім берудің бір түрі болып табылады.

Яғни қашықтан білім беруді үйренуші және үйретуші уақытқа және/немесе кеңістікке қарамай кез келген білімді беру деп түсінеміз. Егер осы анықтамамен келіссетін болсақ, онда қазіргі заманғы қашықтан білім беру бұрыңғы сырттай оқудың түрі болып қалады.

Қазіргі компьютерлер қазіргі уақытқа дейінгі бізге белгілі барлық ақпаратты беру түрлерін өте жоғары тиімділікпен жасай алатындықтан, және де, бізге өте маңыздысы олар білім берудегі алгоритмдерді нақтылау және оқытушыны білім беру материалын қамту процесін объективті және оперативті кері байланыспен қамтамасыз ету мүмкіндігі болғандықтан, қашықтан білім берудің әдеттегі сырттай оқудан принципиальды айырмашылығы «қалам мен қағазды» – компьютер, «көгершіндік поштаны» Интернет ауыстырады дегеннен басқа екенін байқаймыз. Мультимедиялық компьютер – бұл тек жаңа интегралданған ақпаратты тасымалдағыш емес, бұл – «face to face» моделін өті толық және біркелкі көрсететін құрылғы болып табылады. Бұдан басқа, компьютерлерде ғана гипермедиалық сілтемелер негізінде жасалынатын ақпаратты-ізденгіш жүйелер нақтылана алады, бұл оқытудың жекеленуін маңызды бір құраушысы екені белгілі.

«Электронды оқулық» деген не және оның кәдімгі оқулықтан айырмашылығы неде? Әдетте, электрондық оқулық оқу пәнінің негізгі ғылыми мазмұны бейнеленген ДЭЕМ-дердің магнитті тасымалдағыштарында (қатты немесе жұмсақ дискілерде) болатын білім беру, бақылау, модельдеу және басқа да программалардын тұратын комплект ретінде қарастырылады. Электрондық оқулық әдеттегіні толықтырады, ал мына кездерде ол ерекше тиімді:

- жылдам кері байланысты қамтамасыз етеді;

- әдеттегі оқулықта ізденіс қиын болса, бұнда қажет ақпаратты (контексттік ізденіс те) тез табуға көмектеседі;

- гипермәтіндік түсіндірулерге көп бағытталу кезінде уақытты үнемдейді;

- қысқа мәтінмен бірге – көрсетеді, айтады, модельдейді және т.б. (дәл осы жерде мультимедиа-технологиялардың мүмкіндіктері мен артықшылықтары көрінеді) нақты жеке тұлға үшін анықталған бөлімдегі білімін тез, бірақ оның темпіне байланысты тексереді.

Мультимедиялық қосымшалар жасаудың қуатты авторлық құралдардың шығуына байланысты программалау тілдерінен жеткілікті дәрежеде қарапайым скриптік жүйелерге өту басталды, программалық құралдарды жөндеу үрдісі оңайлатылды. Енді мультимедиялық өнімдер құру көп пайдаланушыға мүмкін болды. Қарапайым оқулықты қолданудың тиімсіздігінен, электрондық оқулықтың кейбір жаңа мүмкіндіктерін түсіну үшін мысалдар келтіруге тырысайық.

Электронды оқулық шындыққа жақын мүмкіндіктер болуы керек. Жай оқулыққа қарағанда онда көбірек иллюстрация пайдалануға болады, видеофильмдер фрагменттері, және де виртуалдық шындық панорамасын пайдалануға мұның көмегімен қоршаған ортаның толық бейнесін алуға, нақты заттардың анықтамасын тыңдауға болады.

Сонымен, электронды оқулық жай оқулықтың барлық мүмкіндіктерін сақтай отырып, осылармен салыстырғанда көрікті қылатын гипермедиа мен виртуальді шындық, интерактивтілік, өте жоғарғы ақпарат іздеу элементтерін ала отырып жаңалануы қажет.

Сондықтан, электронды оқулықты әр пәнге арнап шығаруды бастауымыз керек. Электронды оқулықтың жақсы жасалуы өзінен өзі білім беруді жақсартпайды, сондықтан, осы оқулықтарды пайдаланатын оқытушылардың, жасалған құралдарды жемісті пайдалануы мен олардың сапалы дайындалуына байланысты.

Электронды оқулықтың кемшілігіне дисплейден ақпаратты қабылдауды (экраннан мәтіндік ақпаратты оқыған кітапты оқудан қолайсыз және тиімсіз) және кітапқа қарағанда қымбат екенін жатқызуға болады.

Қарапайым оқулықтардан электронды оқулықтардың айырмашылығы, ол бірнеше маңызды интелектерге ие болуы керек. Өйткені компьютер мұғалімнің сабақ беру мүмкіндіктерін электрондық оқулық арқылы қайталай алады. Белгілі пән бойынша барлық керекті (одан да көп) оқу материалдары электрондық оқулықтың құрамында болу керек. Электронды оқулықта “интеллектуалды аспектілердің” болуы олардың кемшіліктерін бақылап қана қоймай, сонымен қатар жетістіктерін де (керекті ақпаратты шапшаң іздеу, жинақтылықты т.б.) көрсетеді.

Әрбір оқулық бір жағынан белгілі белгілі бір дәрежеде ерекше, ал екінші жағынан құрамындағы ақпараттық мәліметтер формасы және өзінің ішкі құрылымы бойынша қандай да бір стандарттарға сай келу керек. Бұл керекті оқулықтар кешенінің бірыңғай оқыту жүйесіне (бұнда ақпаратты іздеу жүйесі, емтихан жүйесі т.б. болуы мүмкін) шапшаң және оңайлықпен байланыстыруға мүмкіндік жасайды.

Электрондық оқулықтарды құрастыру құралдарын топтарға бөлуге болады, мысалы, функцияның қолданылу және орындалу, техникалық қамтамаға талап қою, қолдану ерекшеліктерін тағайындау секілді көрсеткіштер қосылатын кешенді критерий пайдаланып. Көрсетілген критерийлерге сәйкес келесідей классификация келтіруге болады:

- әдеттегі алгоритмдік тілдер;

- жалпы қолданыстағы құралдар;

- мультимедиа құралдары;

- гипермәтіндік және гипермедиа құралдары.

Төменде белгіленген топтардың ерекшеліктері және оларға қысқа шолу келтірілген.

Тікелей программалау құралдарымен құрылған электрондық оқулықтардың сипаттары:

- нақтыламалану стилінің түрлілігі (түс палитрасы, интерфейс, электрондық оқулық құрылымы, матьериалды беру тәсілі және т.б.);

- өзгертудің қиындығы;

- уақыт шығыны және көп еңбектің қажеттілігі;

- аппараттық шектеудің болмауы, яғни қолда бар техникалық негізге байланысты электрондық оқулық құрастыру мүмкіндігі.

Жалпы қолданыстағы құралдар.

Жалпы қолданыстағы құралдар маман программашы емес қолданушылардың электронды оқулық құруы үшін керек. Электрондық оқулықты жобалау кезінде бұл құралдар келесідей мүмкіндіктермен қамтамасыз етеді:

- электронды оқулық құрылымын құрастыру;

- мәтінді енгізу, дұрыстау және форматтау (мәтіндік редактор);

- тұрақты иллюстративті бөлігін дайындау (графикалық редактор);

- қозғалмалы иллюстративті бөлігін дайындау (дыбыстық және анимациялық фрагменттер);

- басқа жасау құралдарын қолданып нақтыламаланған орындалушы модульдерді қосу және т.с.с.

Жалпы қолданыстағы құралдардың артықшылықтарына мыналарды келтіруге болады:

- маман емес программ истердің электронды оқулық құру мүмкіндігі;

- электронды оқулықты жасау мерзімінің және көп еңбектіліктің қысқаруы;

- компьютерлерге және программалық қамтамаға қойылатын төмен талаптар.

Сонымен бірге жалпы қолданыстағы құралдар төиендегідей кемшіліктерге ие:

- интерфейстің жақсы ұйымдастырылмауы;

- мультимедиа және гипермедиа жүйелеріне қарағандағы аз мүмкіндіктер;

қашықтан білім беру программасын құру мүмкіндігінің болмауы.

Әдебиеті:

1 Халықова Г.З. Кеңесбаев С.М., Мафухаева Р.М. Macromedia Flash МХ технологиясы.

Оқу құралы. - Алматы: КИҚПИ, 200 6. – 253б

2 Этан Уотролл, Норберт Гербес. Flash MX. Санкт-Петербург, 2003.

Бақылау сұрақтары:

1 Flash MX технологиясының мүмкіндіктеріне сипаттама беріңдер.

2 Графикалық элементтерді көшіру амалдарын ата.

3 Объектілерді топтастыру қағидаларын атап кет.

4 Мәтінмен жұмыс істеу мүмкіндіктеріне сипаттама беріңдер.