Мектептегі информатика кабинетіне қойылатын талаптар

1. Санитарлық – гигиеналық талаптар

1.1. ИЕТ кабинеті бөлмелерінің Санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкес табиғи және жасанды жарық көздері болуы тиіс.

1.2. Негізгі табиғи жарық сәулелері сол жақтан түсуі крек. Терезелер бөлменің солтүстік немесе солтүстік-шығыс жағынағы қабырғаларда орналасқаны дұрыс. Негізгі табиғи жарық сәулелерін дербес компьютерде отырған адамның алдынан немесе артынан түсіруге болмайды. Кабинет бөлмесінің ұзындығы 6 м –ден асып, жарық екі жақтан түсірілетін болған жағдайда, оң жақта еденнен 2,2 м-ден кем болмайтын биіктікте қосымша жарық беретін құрылғы болуы тиіс.

1.3. ИЕТ кабинетінің жарық беру қондырғылары ретінде ДЭЕМ (немесе бейне - терминалдар ) орналасқан жұмыс үстелдерінің екі жағында түзу қатар бойына ара қашықтары бірдей болып орналасқан люминесцентті жарық шамдары пайдаланылуы тиіс, олар бөлме төбесіне қондырылады немесе ілініп қойылады. Жарық шамдары мен терезеден түскен сәулелер ДЭЕМ экрандарынан шағылыспауы керек.

1.4. Оқушылар отырған үстел беттерінің жасанды жарық көздерінен сәулеленуі 300-500 лк аймағында болуы тиіс. Жарық шамдары сәулелері біркелкі шашырататын арматуралармен жабдықталуы керек.

1.5. Жарық көздері ретінде ең тиімді болып саналатын және спектрлік құрамы да ойдағыдай деп есептелетін, қуаты 40 Вт, 58 Вт люминесцентті немесе энергияны тиімді пайдаланатын ЛБ, ЛХБ типтес шамдарды пайдалану ұсынылады.

1.6. ДЭЕМ – дер (немесе бейне - терминалдар ) орналастырылған оқу бөлмелері үшін іске қосылуы реттелетін жоғары жиілікті аппараттары бар ЛП036 сериясындағы шамдарды пайдалану керек. Мұнан өзге «қиғаш жарық» («косо свет») модификациясындағы жарық шамдарын пайдалануға болады.

1.7. ДЭЕМ – дер орналасқан бөлмелердің ауасын органикалық негіздегі антропогенді заттармен және көміртегі диоксидімен ластамас үшін барлық климаттағы аймақтарда тиімді ылғалдық- температуралық режимді қамтамасыз ететін кірмелі – шықпалы вентиляция қою ұсынылады.

Тиімді параметрлер | Мүмкін болатын параметрлер
Температура, 0 С | Салыстырмалы ылғалдық, ℅ | Температура, 0 С | Салыстырмалы ылғалдық, ℅
19 | 65 | 18 | 39
20 | 58 | 22 | 31
21 | 55 | - | -

1.8. Кірмелі – шықпалы вентиляция болмаған жағдайда ауаны тазарту ісін тұрмыстық кондиционерлер көмегімен ұйымдастыруға болады. Кондиционерлер мүмкіндігін есептеуді вентиляцияның жұмыс өнімділігін, компьютерлерден шамадан тыс бөлінетін жылу көлемін, ондағы адамдар санын, күннің радиациясын және жасанды жарық көздерін есепке алу жолымен вентиляция жөніндегі инженер жүргізеді.

1.9. ИЕТ кабинеті салқын және ыстық суы бар қол жуғышпен жабдықталуы тиіс.

1.10. Кабинеттің электрмен жабдықталуы ГОСТ 28139 – 89 талаптарына және электр қондырғыларын орнату ережелеріне сйәкес атқарылуы керек.

1.11. Мұғалім мен оқушылар үстелдеріне электр кернеуін жалғау түрде және көзге көрінбейтіндей етіп жасалуы тиіс.

1.12. Электр беру тақтасы мен оны қорғаныс мақсатында өшіру құрылғысы мұғалімге электрмен қоректендіру жүйесін бірден өшіру мүмкіндігін беруі қажет. Олар сынып тақтасының оң және сол жақтарында орналасуы тиіс.

1.13. ИЕТ кабинетінің өртке қарсы қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ол екі көмірқышқылды өртсөндіргішпен (ОУ-2 типтес) жабдықталуы қажет.

1.14. Қабырғалар мен тақталарды бояу үшін ақшыл ренді бояулар пайдаланылуы керек (р =0.5 - 0.6 ).

1.15. Кабинеттегі заттардың, сынып тақтасының, жұмыс үстелдерінің беткейлері жылтыр емес, біркелкі жағымды түсте болғаны дұрыс.

1.16. Еден беткейлері де тайғанамайтын тегіс, тазалауға, ылғалмен сүртуге ыңғайлы, антистикалық қасиеттері бар болуы керек.

1.17. ДЭЕМ – дер мен бейне дисплейлік терминалдар орналастырылған бөлмелердің ауасындағы зиянды химиялық заттар мөлшері олардың атмосфералық ауадағы орташа тәуліктік концентрациясынан аспауы тиіс.

1.18. ДЭЕМ – дер мен бейне дисплейлік терминалдар тұрған бөлмелердің ішкі интерьерін безендіруде ауаға зиянды химиялық заттар тозаңдарын бөліп шығаратын синтетикалық материалдар пайдалануға рұқсат етілмейді. Оңдайларға ағаш жаңқаларынан шыққан тақталар, қабатталған қағаз пластик, жуылатын түсқағаздар (обои), оралмалы синтетикалық қабыршақтар, т.б. жатады.

1.19. ДЭЕМ – дер мен бейне дисплейлік терминалдар орналастырылған барлық бөлмелердегі шу деңгейі 50 дБ-дан аспауы тиіс. (Тұрған үйлер мен қоғамдық ғимараттардағы рұқсат етілген шу деңгейлерінің санитарлық нормалары N 3077-84, п.7.2).

2. ИЕТ кабинеті бөлмелеріне қойылатын талаптар

2.1. Информатика және есептеу техникасы кабинеті «Информатика және есептеу техникасы негіздері» пәнінен негізгі және профильді бағытта теориялық және практикалық (сыныптық, сыныптан тыс) сабақтар өткізу үшін оқу-есептеу техникасы комплектісімен, көрнекі оқу құралдарымен, оқыту жабдықтарымен, жиһаздарымен, ұйымдастыру техникасымен жабдықталған жалпы білім беретін орта және кәсіби мектептердің, оқу-өндіріс комбинаттарының оқу – тәрбиелік бөлімі ретінде ұйымдастырылады. Бұған қоса, бұл кабинет әр түрлі оқу пәндерін үйретуге, еңбекке баулау сабақтарында пайдаланыла алады.

2.1. ИЕТ кабинеті бөлмелерінің ауданы «Жалпы орта білім мекемелерінің оқу-материалдық базасы» 1б. «Білім ғимараттары мен мектеп қасындағы учаскелерге қойылатын талаптар мен нормалар» және де Санитарлық ережелер мен нормалар 2.2.2.542-96 нормативтік құжаттары талабына сәйкес анықталады.

2.2. Барлық білім орындарында ИЕТ кабинеті цоколдық және жерасты бөлмелерінде орналастыруға болмайды.

2.3. Бір ДЭЕМ-ге келетін ең аз минималды аудан 6 кв.м-ден төмен болмай, оның алатын көлемі -24,0 куб.м-ден аз, бөлме биіктігі – 4-ден төмен болмауы тиіс. Оқу бөлмесінің биіктігі бұдан төмен болған жағдайда, бір жұмыс орнына келетін аудан үлкейтілуі керек.

2.4. ИЕТ кабинеті жанында ауданы 18 кв.м-ден кем емес лаборант бөлмесі ұйымдастырылуы тиіс. Лаборант бөлмесінің оқу бөлмесіне және сыртқы алаңға (немесе рекреацияға) шығатын екі есігі болуы керек.

2.5. Кабинет ауданы оның ішіндегі жиһаздарды санитарлық- гигиеналық нормаларды сақтай отырып орналастыруға мүмкіндік беретіндей болуы тиіс.

2.6. ИЕТ кабинетінің алдыңғы қабырғасы фломастерлерге арналған сынып тақтасымен, экранмен көрнекі оқу құралдары мен ақпарат жинақтауыштарды сақтайтын шкафпен жабдықталады.

2.7. ИЕТ кабинетінің кірер жағындағы қабырғада портфельдер сақталатын ішке кіріңкі немесе сыртқы шкаф (сөрелер) қарастырылуы керек.

2.8. Сынып тақтасының сол жағында, мұғалімнің жұмыс аймағындағы қабырғада мұғалім мен оқушылардың жұмыс орындарын электрмен жабдықтайтын басқару пульті бар электр тогын тарататын тақта (щит) бекітілуі тиіс.

2.9. Сынып тақтасының төменгі жағында немесе бөлек стендтердің астыңғы жағында кестелер сақталатын жәшіктер орналасады. Сынып тақтасының жоғары шетіне кестелер ілінетін ұстауыштар (немесе ұстауыштар планкасы) бекітіледі.

2.10. Терезелерге қарсы жақтағы қабырғаға тұрақты немесе уақытша ақпараттарға арналған көрнекі құрал тақтасы орналастырылады.

2.11. Кабинеттің ауданына байланысты оның артқы қабырғасы бойына оқу жабдықтары мен ақпарат жинақатуыш құралдар сақтайтын секциялық шкаф қоюға болады.

2.12. Кабинеттің артық қабырғасының жоғары жақ бөлігі оқу бағдарламасының жеке тақырыптарын игеруге қажет көрнекі құралдар ілуге арналады.

3. Оқу кабинетіндегі жиһаз комплектеріне қойылатын талаптар

3.1. Кабинет пен лаборант бөлмесі техникалық құжаттамаға сәйкес сертификат пен гигиеналық сертификаты бар ГОСТ 22046-89 талаптарына сәйкес келетін арнайы жиһаз комплектісімен жабдықталуы тиіс.

Кабинет төмендегілерге:

· Мұғалімнің жұмыс орнын ұйымдастыруға;

· Оқушылардың жұмыс орындарын ұйымдастыруға;

· Оқыту құралдарын тиімді түрде орналастыру мен сақтауға;

· Аппаратураларды пайдалануды ұйымдастыруға арналған жиһаздармен жабдықталады.

1.2. Лаборант бөлмесіне мынандай жиһаздар болуы тиіс: радиомонтаждық стол, кеңсе столы; құралдар мен сейф сақтауға арналған сөрелер (стеллаждар).

1.3. Мұғалімнің жұмыс орнын ұйымдастыруға арналған жиһазға – аппаратура (графопроктор) мен компьютер орналасатын стол, принтер тұратын тумба, орындық, сынып тақтасы кіреді.

1.4. Оқушылардың жұмыс орныдарын ұйымдастыруға арналған жиһазға – компьютер орналасатын оқушылардың бір адамға арналған столдары (ГОСТ 11015-93) мен бойлары әр түрлі топтарға ыңғайластырылған, түрлі түспен белгіленген көтеріліп бұрылатын орындықтар (N 4,5,6) кіреді.

1.5. Оқыту жабдықтары тиімді орналастыратын және сақтайтын жиһаз ГОСТ 18666-95 талабына сәйкес жасалған аралас құрылымды шкафтан тұруы тиіс.

2. Мұғалім мен оқушылардың жұмыс орындарын ұйымдастыруға қойылатын талаптар

1.1. Мұғалімнің жұмыс орны биікте (подиумде) орналасады да, «Тізімдерге» сәйкес келетін столмен, екі тумбамен (принтер мен графопроектор үшін), сынып тақтасымен, экранмен, электрмен жабдықтайтын басқару пульті бар электр тогын тарататын тақтамен (щитпен) жабдықталады. Мұғалім столында ДЭЕМ, принтер, графопроектор жалғанатын электромен қоректендіру жүйесі қосылуы тиіс.

1.2. Мұғалім столының беткейі көлемі: ұзындығы 1300 мм-ден, ені 700 мм-ден төмен болмайды.

1.3. Стол тумбаларында сабақ болатын күнге арналған құралдарды, магниттік мәлімет жинақтауыштар мен транспаранттарды сақтайтын көлемдері 350х500х100 мм шамасында 1-2 жәшік болуы тиіс.

1.4. ИЕТ кабинеті үшін фломастермен жазуға арналған сынып тақтасын пайдалану ұсынылады.

1.5. Дербес ЭЕМ-дермен жабдықталған оқушылапдың жұмыс орындары бір адамға арналған стол мен көтеріліп бұрылатын орындықтармен қамтамасыз етілуі керек. Информатика кабинеті оған қоса ДЭЕМ-дер немесе бейне- терминалдар орналасатын жұмыс орындар санына сәйкес екі орындық оқушы столдарымен (ГОСТ 11015-93) жабдықталады. Оқушылар столдары ортада орналасады және олар теориялық сабақтар жүргізуге арналады. Столдар мен орындықтар түрлі түсті белгілері бар бойлары әр түрлі топтарға бейімделеді.

Жиһаз тобы | Орындықтың алдыңғы жақтағы биіктігі, мм | Бойларының ұзындығы, мм | Белгілеу түсі | Стол биіктігі, мм
4 | 380 | 1460-ден 1600-ге дейін | Қызыл | 640
5 | 420 | 1600-ден 1750-ге дейін | Жасыл | 700
6 | 460 | 1750-ден 1800-ге дейін | Көк | 760

1.6. ДЭЕМ қойылатын столдың жұмыс беткейлерінің модульдік мөлшерлерін (беткейлердің өлшемдері осылардың негізінде анықталады) былай алу керек: ені -800, 1000, 1200, 1400 мм, ұзындығы (тереңдігі)-800 және 1000 мм, стол биіктігі өзгертілмейді, ол 725 мм-ге тең болып алынады.

1.7. Оқушы столына электр тогы қосылып, оған жергілікті желі кабелі жалғануы тиіс. Стол еденге бекітілуі керек.

1.8. ИЕТ кабинетіндегі оқушылардың жұмыс орындары сабақ кезінде мұғалім де, оқушылар да олардың әрқайсысына еркін жете алатындай түрде орналасуы тиіс.

1.9. Мұғалім мен оқушылардың жұмысын электрлік қауіпсіздендіру мақсатында және сабақ кезінде жарық деңгейінің тұрақтылығн қамтамасыз ету үшін ДЭЕМ тұрған столдар бөлменің периметрі бойынша орналастыру ұсынылады (ДЭЕМ немесе бейне – терминал тұратын столдарды қатарластыра орналастыру дұрыс болып саналмайды).

1.10. Жұмыс орындарын бөлменің периметрі бойынша орналастыру кезінде мынадай қашықтықтарды сақтау қажет:

а) кабинет ені бойынша:

- терезесі бар қабырғадан столдарға дейінгі қашықтық 0,8 м-ден аз болмауы тиіс;

- терзелерге қарсы жақтағы компьютер столдары мен қабырға арасындағы қашықтық 0,1 м шамасында болып, кейде қолданылатын бейнемониторларға байланысты столдар бір-біріне тиісіп тұруына да болады;

ә) ИЕТ кабинетінің ұзындығы бойынша ДЭЕМ тұрған столдар бір-біріне тиісіп немесе араларында аздап орын қалдырып та орналаса береді.

1.11. ДЭЕМ тұрған столдарды қатарластыра орналастырғанда, әрбір монитордың сырт жағындағы стол шетінде қорғаныс экраны болуы тиіс. Экран столдан 3-5 см қашықтықта орналасады да, ол электрмен қоректендіретін сымдарды толық қауіпсіз ететіндей дәрежеде болуы керек.

1.12. Оқушыларға арналған жұмыс орындарының саны сыныптың толықтығына қарай 9, 12, 15 болуы мүмкін.

2. Кабинетті аппаратурамен және құралдармен жабдықтауға қойылатын талаптар

5.1. ИЕТ кабинетін жабдықтауға қажет оқушыларға арналған ДЭЕМ -дер саны бір сыныпты екіге бөліп оқытуды есепке алғанда, бір оқушыға бір компьютерден келуі тиіс.

5.2. ИЕТ кабинеті құрамына мұғалімге арналған өзіне сәйкес шеткері құрылғылармен жабдықталған бір компьютер кіруі тиіс.

5.3. ИЕТ кабинеті графопроектормен, бейнемагнитофонмен, теледидармен (диагоналы 61 см-ден кем емес), диапроектормен және экранмен жабдықталуы керек.

5.4. Сабақ материалдары көрсетілетін теледидар еденнен 1,5 м биіктікте сынып тақтасының сол жағында орналасқан кронштейнге бекітіледі.

5.5. Графопроектор мұғалім столының жанындағы тумбада орналасуы тиіс.

5.6. Диафильмдер мен диапозитивтерді (экран ені 1,2-1,4 м болғанда) көрсету кезінде экраннан оқушылардың алғашқы қатарына (теориялық сабақтар үшін) дейінгі қашықтық 2,7 м-ден кем болмауы, ал соңғы қатарға дейінгі қашықтық 8,6 м-ден артық болмауы керек. Экранның төменгі шеті мұғалім отырған жердің еденінен (подиумнан) 0,8 м-ден аз болмауы тиіс. Телехабар мен бейнефильмдерді көрсетудің ең тиімді аймағы теледидар экраннан оқушылардың алғашқы екіорындық столдарына (теориялық сабақтар үшін) дейінгі 2,7 м қашықтықтан ары қарай орналасқан.

6. Кабинетті оқыту жабдықтарымен және керекті құжаттамалармен жабдықтауға қойылатын талаптар

6.1. ИЕТ кабинетіндегі оқыту жабдықтарының құрамы “Жалпы орта білім жүйесі оқу орындарындағы ДЭЕМ және бейне- терминал сыныптарындағы есептеу техникасы, оқу жабдықтары, информатика кабинеттерінің негізгі және қолданбалы программалық құралдары тізімінен” анықталады.

6.2. ИЕТ кабинеті мынадай құралдармен:

· “Информатика және есептеу техникасы негіздері” пәнінің негізгі және профильді бағыттары бойынша оқытуға арналған программалық құралдармен;

· оқушыларды компьютерлерде оқыту кезіндегі олардың өзіндік жеке жұмыстары мен жаттығуларын ұйымдастыру, оқыту кезінде әр оқушыға жеке берілетін тепсырмалармен;

· ғылыми- көпшілік, анықтамалық және әдістемелік әдебиет комплектілермен;

· оқушыларға техникалық қауіпсіздік жағынан ең алғаш рет және белгілі уақыттар аралығынан соң нұсқаулар өткізілуі жайлы журналмен(ұсынылады);

· әрбір жұмыс орнындағы оқу есептеу техниакыс комплектісін пайдалану журналымен;

· машинаның істен шығып түзетілгендегі жайындағы журналмен;

· оқушылар жұмыстарын көрсету үшін кестелер мен стендтерді іліп қоятын ұстауышпен;

· кабинеттегі оқыту жабдықтарын есепке алатын инвентарлық кітаппен, мектеп директоры бекіткен ИЕТ жабдықтарының жылдық жоспарымен;

· алғашқы көмек көрсететін аптекалық қобдишамен;

· өрт сөндіру құралдарымен жабдықталуы тиіс.

6.3. ИЕТ кабинетінде сақталатын орны көрсетілген оқыту жабдығының картотекасы болуы тиіс.

7. Жабдықтарды орналастыру және сақтауға қойылатын талаптар

7.1. Оқыту жабдықтары мен құралдары лаборант бөлмесіндегі алмалы-салмалы программалар қойылатын тартпалары бар секциялық шкафта орналастырылып сақталуы керек.

7.2. Өзіндік жұмыстарға арналған көрсету құралдары мен жабдықтары жеке-жеке сақталуы тиіс.

7.3. Программалық құралдар жазылған дискілер жеке-жеке топтарға бөлініп, шаң – тозаң, жарық түспейтін арнайы жәшіктерге сақталуы қажет; жәшіктер шкафтарда орналасады да, ал олардағы дискілер сақталатын ұяларға олардың аттары жазылып қойылады.

7.4. Кестелер сынып тақтасының төменгі жағындағы немесе программалар бөліктеріне арналып, олардың көлеміне шақталып жасалған арнайы орындарына сақталуы тиіс.

7.5. Аудиобейнелік құралдар шкаф сөрелерінде, диафильмдер мен диапозитивтер – өз қораптарына сәйкес жасалған ұяларда сақталуы керек. Ұялар мен қораптар белгіленіп қойылуы тиіс.

7.6. Анықтамалық, оқу-әдісвтемелік және ғылыми – көпшілік әдебиет шкаф сөрелерінде сақталуы қажет.

8. Информатика және есептеу техникасы кабинеті интерьерін безендіруге қойылатын талаптар

8.1. Курстың жеке тақырыптарың, бөлімдерін игеруге арналған құралдар сынып тақтасына қарсы жақтағы кабинет қабырғасына ілініп қойылуы тиіс.

8.2. Кітаптар мен материалдарды көрсету үшін кабинеталмалы-салмалы стендпен жабдықталуы керек.

8.3. Кабинеттің терезеге қарсы қабырғасында оқушыларды техникалық қауіпсіздік ережелері жазылған анықтамалық кестелермен, ЭЕМ негізгі құрылғыларымен, олардың жұмыстарымен таныстыратын тақтайшалар орналасады.

8.4. Бір қабырғада басқа стендтермен қатар “Оқушылардың ДЭЕМ және бейне – терминалдарда жұмыс істеу ережелері” жазылған кесте орналасуы тиіс.

8.5. Стендтерді безендіруде әр түрлі қаріптер (шрифтер)- баспа түрінде, қолмен жазылған, араб графикасы, готикалық жазбалар пайдаланыла береді. Тақырыптар мен шағын тақырыпшалар бірдей стильмен орындалуы тиіс.