Дәріс №1

# Тақырып: Информатиканы оқыту әдістемесінің жалпы сұрақтары

Мақсаты: Білім жүйесінде информатика пәнін оқыту әдістемесі пәнінде оқытылатын сұрақтарды қарастыру.

1. Информатиканы оқыту әдістемесінің информатика пәнінің мұғалімін дайындауда алатын орны.

2. Информатиканы оқыту әдістемесі курсының мақсаты мен міндеті.

3. Мектепте информатика пәнінің қалыптасу тарихы.

4. Жаңа заманға сай информатика пәні мұғалімін дайындауда қойылатын талаптар.

1. Информатиканы оқыту әдістемесінің информатика пәнінің мұғалімін дайындауда алатын орны.

Орта мектепте «Информатика және есептеуіш техника негіздері» сабағын жеке пән ретінде енгізу (1985 ж) педагогика ғылымдары облысына информатиканы оқытуды алып келді. Педагогиканың бұл бөлімі, зерттеу заңдылықтары бойынша информатиканың дамуын, оқу мақсатына қатысты зерттеуі Информатиканы оқыту әдістемесі деп аталады.

Информатиканы оқыту әдістемесі педагогикалық білім жүйесінде.

Информатиканы оқыту әдістемесі информатиканың толық циклды базасына, ЕТ, сандық әдістер, сонымен бірге психология-педагогикалық циклды пәндерге сүйенеді. Сонымен қатар Информатиканы оқыту әдістемесі оқу жоспары бойынша ерте оқылатын Математиканы оқыту әдістемесіне сүйенеді. Мектеп информатикасының программалық, техникалық және методикалық қамтамасыз ету, жаңа ақпараттық технологиялар оқу-тәрбие процесіне, әдістемелік және педагогикалық мұғалім квалификациясына қойылатын өте жоғары талаптар: Информатиканы оқыту әдістемесі пәні осы талаптарға жауап беруге тиіс.

2. Информатиканы оқыту әдістемесі курсының мақсаты мен міндеті.

Информатиканы оқыту әдістемесі – бұл барлық мүмкін болатын бағыттағы әдістер мен тәсілдерді қолданып сабақ өткізу, мұғалімнің оқу жұмысын жоспарлаудың ғылыми облысы.

Информатиканы оқыту әдістемесі курсы мақсаттардың бір жүйесі, мазмұны, әдістері, формалары мен оқыту құралы ретінде қарастырылады.

Информатиканы оқыту әдістемесі курсын оқыту мақсаты:

· Мектеп информатикасының мақсаттарын меңгеру және түсіну (білім, даму және тәрбие);

· Жалпы оқушы білімінде информатика курсының мағынасы мен орнын көру;

· Курс мазмұнын меңгеру («Информатика және есептеуіш техника негіздері» базалық курсының білімін қалыптастыру – ол үшін информатика курсы программалары және оқулықтарды салыстыру);

· Материал мазмұыны өңдеуде түсіну принциптері , оны қолдана білу;

· Курсты оқу құралдарын меңгеру, классикалық және оқытудың жаңа әдістерін меңгеру;

· Сабақ түрлерін әртүрлі етіп ұйымдастыруды меңгеру;

· Информатиканың басқа пәндермен байланысын ашу, түсіну және көру;

· Информатиканы оқыту процесін анализдеуге үйрену, оның программалық және техникалық қамтамасыздығын қолдану;

· Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыру , бекіту және оята білу.

Міндеттері:

· Информатиканы оқытудың нақты мақсаттарын анықтау;

· Информатика пәнінің мазмұнын анықтау;

· Оқудың түрлері мен әдістерін құру;

· Информатиканы оқыту құралдарының сәйкестігін қарастыру (оқу пособиясы, программалық құралдар, компьютерлер және т.б.) және мұғалімнің оларды практикада қолдануына көмек беру

Информатиканы оқыту әдістемесінің бір ерекшелігі информатика пәнінің ғылым ретінде, оқу пәні ретінде жаңалығында, сондықтан да жалпы жаңа және фундаментальды білім қалыптасуы қажет. Компьютер жеке дара оқытудың мүмкіндігін тез өсіреді, сондықтан да информатиканы оқыту әдістемесі мұны ескеруі керек.

«Информатика және есептеуіш техника негіздері» пәнінің мектепте қалыптасуы.

1. «Информатика және есептеуіш техника негіздері» курсын жалпы орта білімге енгізу қажеттілігі. Информатика курсының даму сатылары.

2. Кәсіптік және жалпы білім беретін мектептерде информатиканы оқытудың мақсаттары.

3. Оқушылардың компьютерлік сауаттылығының құрылымы және мазмұны.

Информатика курсы 1985 жылдан бастап жалпы мектептерде оқытыла бастады, оның негізгі себептері мынадай:

1. Компьютерлік ғылымның өсуі;

2. Жоғары сапалы жұмысшыларды және компьютерлік өндірістерде мамандарды даярлау;

3. Компьютерлік басқару (іс жүргізу, қаржы ісі, хатшы, бухгалтерлер);

4. ЭЕМ тұрмыста қолдану, компьютерлік қоғамға бейім адамды дайындап шығару;

5. ЭЕМ желісі арқылы ақпараттық ресурстарға қол жеткізу;

6. Білімнің өзінің компьютерлілігі.

Алдыңғы үш фактор бұрыннан пайда болған, бірақ бұндай мамандардың тапшылығы бола қойған жоқ. Қалған үш фактор соңғы жылдары пайда болды. Компьютерлік желілер қарқынды дами бастады, жергілікті желілерге шығуға көптеген ұйымдар мүмкіндік алды. ДЭЕМ габариттері төмендеп, құны аза бастады. Олар мектеп оқушыларының үйлерінде жиі кездесетін болды. Информатика сабағын мектеп пәні ретінде кірісуден кейін осы пәннің мұғалімдерін жаппай дайындау басталды, 1985 жылы жаңа оқу жоспарлары мен оқулықтар енгізілді. 1987-88 оқу жылынан бастап, Информатиканы оқыту әдістемесі пәнін оқыта бастады. Осы уақытта баяндамалар, дискуссиялар мен пәннің фрагменттік түрдегі түрлері ғана болды. Сондықтан Информатиканы оқыту әдістемесі курсын жүргізуде жоғары оқу орнының мұғалімдері мен оқушылар қатынасы бірдей болды. Бұл тығырықтан шығудың жолы А.П.Ершовтың біріктіріп оқыту концепциясы болды.

Кейін мыналар орындалды:

1) Мектепте информатика пәнін оқытудың мақсаттары құрылды;

2) Компьютермен жұмыс деңгейі бөлінді;

3) Информатикадан сабақ берудегі жалпы дидактиканың нақты принциптері;

4) Компьютерлік сауаттылықтың фундаментальді түсінігі, білімділігі және ақпараттық мәдениет;

5) Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын қалыптастыру;

6) Жаңа және дәстүрлі дидактикалық құрылғылар қарастырылған;

7) Компьютерлік және қарапайым сабақтарға арналған ұйымдастыру формалары;

8) ЭЕМ жұмыс жасайтын оқушылардың оқу әдістеріне талдау жасау.

Негізгі қиындықтар жаңа бастаушы, кейде тәжірибелі мұғалімдерде пәннің беру әдістемісіне байланысты туындайды.

Информатика – сөзі француздың information (информация-ақпарат) және automatique (автоматика) – ақпараттық автоматика – автоматтандырылған ақпаратты өңдеу, адамның ғылыми-техникалық жаңа облысы; пән, ақпараттың жалпы қасиеттерін, құрылымын оқитын, сонымен қатар оның заңдылықтары мен әдістерін құру, түрлендіру, әртүрлі адамның қызметі маңайында қолдану және тасымалдау.

Информатика – ЕТ ақпаратты түрлендіру туралы ғылым, әдістер туралы білім береді, әр түрлі класстардағы әлеуметтік ортадағы құрылым әдістері.

Информатика пәні ақпаратты кодтау, қызықты ақпаратты өңдеу, ақпаратты жинау және сақтауды ұйымдастыр болып табылады.

3. Информатиканы оқыту әдістемесін меңгеру мектеп информатикасының қалыптасу тарихын меңгереді:

50-ші жылдары ЭЕМ бірінші ғылыми-зерттеу орталықтарында, ірі оқу орталықтарының ЭЕМ практикалық жұмыстары мен программалауды үйренуді игеруді пайда болуы оқушылар тобы арасында пайда бола бастады.

(Новосибирскдегі мектептердің ЕТ базасы Академиялыққа жататын А.П.Ершов пен оның қызметкерлері) 60-шы жылдары математиканы тереңдетіп оқыту мектептерінде программалауды мамандандыру (1959ж қыркүйек айынан бастап, Мәскеу қаласы, Бірінші май аудананың № 425 орта мектебі, 1960-1961ж.ж басқа мектептер, 1961ж шілде айында МинПрос РСФСР математикалық мамандыққа арналған негізгі құжатты бекітті, бітірушінің квалификациялық мінездемесі, оқу жоспары, математиканың жалпы курсы программасы, сонымен бірге «матмашиналар және программалау», «Есептегіш математика» арнайы пәндері) 1966 жылы 10 қарашада ЦК КПСС және СССР Министрлер Кеңесінің «Жалпы орта білім беру мектептерінде жұмысты одан әрі жақсарту шаралары» қаулысы бойынша математикадан факультативтерді ұйымдастыру жұмыстары мен қосымшалары: «Программалау», «Есептегіш математика», «Векторлық кеңестіктер мен сызықты программалау» факультативтері ұйымдастырылды. Бұл факультативті курстарды енгізгеннен кейін орта мектепте өзіндік программалау енгізілді. Кейін, факультатив сабақтардың жүйеге келтірілуіне байланысты математикалық білімді сәйкес қатынасқа келтіру, мектеп факультатив курсына мына курстарды енгізу қарастырылды: «Есептеу жүйесі және ЭВМ арфметикалық құрылғысы», (7 сынып), «Алгоритмдер және программалау», (8 сынып), «Кибнрнетика негіздері» (9-10 сынып), «Программалау тілдері» (10 сынып).

4. Информатикадан жаңа заман мұғалімін дайындауда қойылатын талаптар.

050601- Математика бакалавр мамандығының кәсіптік мазмұны, педагогтің ғылыми және практикалық талаптары деңгейінде оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруды оқушылармен, ата-аналармен жұмыс, мектепшілік тәрбие ұйымдармен байланыс, әріптестермен ғылыми және методикалық әңгімелесу, оқу дамытуды енгізеді.

Концепцияның мақсаты мен міндеттерін дамыту сонымен бірге :

- Информатиканы оқыту әдістемесін меңгеру және білу;

- Арнайы орта оқу орындары мен мектептерде тәрбие жұмысының негізін білу;

- Программалау тілдерін білу;

- Ақпараттық жүйелерді жобалау құралдарын меңгеру;

- Қызметтің әртүрлі облыстарында ақпараттық модельдерді тұрғызу;

- Математикалық модельдер бойынша алгоритмдерді реттеуді білу.

050601 бакалавр мамандығына қойылатын талаптар:

Студент ақпараттық және компьютерлік технологиялар, бұл технологияларды оқу процесінде қолдану әдістері, қосымша есептерді шешуді және оқушыларды тәрбиелеуді қалыптастыру керек;

- стандарттар, нормативтер, математикалық модельдер, әртүрлі программалау тілдері, информатиканы оқыту әдістемесі мен теориясын білу керек;

- компьютерді меңгеру, жаңа құралдарды қолданып, оқушыларға өз біліміңді таратуды және тәрбие жұмысын жүргізуді білу керек;

- есептерді программалау, тиімділік анализі және олардың құралдары арнайы оқу орындары мен мектептерде сабақ беру әдістерін меңгеру;

- сабақ беру, тәрбие, есепті қою сұрқтарында компонетті болу.

Әдебиет: 1, 15-20б; 2, 3-8б.

Бақылау сұрақтары:

1. Мектеп курсында информатика пәні жаппай қай жылдан бастап оқытыла бастады?

2. Жалпы орта білімде ЕТ негіздері курсын енгізудің қажеттілігі немен байланысты?

3. Жаңа заманғы информатика пәні мамандығы мұғалімін дайындау талаптары қандай?

4. Мектеп информатикасының қалыптасу тарихы қандай?