MS Excel- де тестік тапсырма жасау

Елімізде білім беруді ақпараттандыру мәселесі кеңінен қолға алынып, соған байланысты осы мақсатта әртүрлі жұмыстар жүргізіліп те жатыр.

Адамды ақпарат әлемінде өмір сүруге үйрету- қазіргі мектептің ең маңызды міндеттерінің бірі болып атбылады. Міне, сондықтан орта мектептерде «Информатика» пәнінің пайда болуы тек заман талабы ғана емес, ол нақты қажеттілік болып тұр. Сол себептерден бүгінгі күні мектептерде информатика пәнінің өткізілуіне ерекше көңіл бөлініп отыр және де басқа пән сабақтарында компьютерлік техниканы пайдаланып, кіріктірілген сабақтар өткізу маңызды орын алуда.

Жалпы білім беретін мектептерде басқа пәндермен салыстырғанда информатика пәнінің оқытыла бастағанына да көп уақыт бола қойған жоқ. Дегенмен, бұл «жас» пән өте жылдам дамып, маңызды пәндердің біріне айналып бара жатқандығы барлығымызға сезіледі. Тіпті бүгінгі күні жалпы білім беретін мектептерде жоғары сыныптарда ғана емес сонымен бірге бастауыш сыныптардан бастап осы пәнді оқыту мәселесі қарастырылуда. Бұл елімізде білім берудің әлемдік білім беру деңгейіне енуіне бағытталуын көрсетеді. Бастауыш сыныптардағы информатика осы пән бойынша негізгі курсты меңгеруге даярлық жұмысы болып табылады. Жуық арадағы болашақта бастауыш сыныптардағы информатик пәні толығымен өз күшіне еніп, мектептерде оқытыла бастайтынына сенімі мол. Сол себептерден бастауыш сыныптардағы информатика мұғалімін даярлау қоғам алдында тұрған міндеттердің бірі деп түсіну қажет. Осындай қажеттілікті қамтамасыз ету мақсатымен Семей педагогикалық коледжі 2000-2001 оқу жылынан бастап, бастауыш сыныптардағы информатика мұғалімдерін даярлауда. Болашақ мамандарды кәсіби даярлауда өз пәндеріне деген әдістемелік жағынан дұрыс көзқарас қалыптастыру біздің бірден бір міндетіміз. Осы мамандықтарда оқитын оқушылар информатика курсынынң көптеген тараулары бойынша жекелеме пәндерді меңгереді. Сол пәндердің бірі – ақпараттық технологиялар бойынша арнайы курс. Бұл пән бойынша жалпы қолданбалы программалар аймағында тереңірек білім алып, өз практикаларына қатысты жұмыстарды орындайды. Осы арнайы курстан «MS Excel программасының қосымша мүмкіндіктері» деген тақырыбы бойынша студенттер өздері бастауыш сыныптың кез келген пәнінен оқушылардың білімдерін тексеруге арналғантестік тапсырмаларын жасады. Осы тестілеуді ұйымдастыру туралы әдістемелік нұсқауды ұсынбақшымын, бұл тестік тапсырмалар жоғары сыныптардың да кез келген пәнінен білімдерін тексеруге мүмкіндік береді.

MS Excel электрондық кестесінде қарапайым тестік тапсырма жасау үшін жұмыс кітабының 4 парағы қажет: 1-парақ: титулдық парақ; 2-парақ: сұрақтар реті; 3-парақ: нәтижелер парағы; 4-парақ: есептеулер жүргізу парағы.

Тестік тапсырманы жасау алгоритмі:

1. 1 парақ (Лист1) – титулдық парақ (Сурет-1). Титулдық бетті безендіру – түстік безендіру, ұяшықтардың ұзындығы, ені және шрифтердің өлшемдері өз қалағаныңыздай болады. Тест тапсырушының аты-жөні жазылатын ұяшықтарды біріктіру керек. Ол үшін мына командалар алынады:

Формат – Ұяшықтар (Ячейки) – Туралау (Выравнивание) беті – Ұяшықтарды біріктіру (Объединение ячеек)

Өзгерістер болатын ұяшықтардан қорғанысты (защита) алып тастау керек, яғни оқушының аты-жөні, сыныбы (тобы), тест тапсырған күні туралы мәліметтер енгізілетін ұяшықтар. Ол үшін осы ұяшықтарды ерекшелеп, Формат – Ұяшық (Ячейка) – Қорғаныс (Защита) беті – Қорғалатын ұяшық (Защищаемая ячейка)-тан жалауша таңбасын алып тастау қажет.

Жұмыс кітабының жұмыс парағының әрқайсысына қорғаныс қою қажет. Ол үшін парақты ерекшелеп, Сервис –Қорғаныс – Парақты қорғау командаларын аламыз. Сосын қорғанысқа пароль қоямыз.

(Сурет-1)

2. 2 парақ (Лист2) – сұрақтар жазылатын парақ. (Сурет-2). Осы парақты безендіру үшін мына командалар арқылы Түр – Аспаптар тақтасы – Формы және Сурет панельдерін таңдаймыз. Бұл панельдер MS Excel –дің қосып - өшіру блогын жасау үшін керек, жауаптарды белгілеу үшін ауыстырып - қосқыш (переключатель) батырмасы, сұрақтардың жауаптарын топтау үшін жақтау батырмасы (рамка) пайдаланылады. Осы батырмаларды орналастырған соң, әр батырманың жаңама менюінен Элемент форматы (формат элементы), оның ішінде Басқару элементі (элементы управления) бөлігінен лбъемное затенение, установлен командаларының алдына жалауша белгісін қою қажет. Ұяшықпен байланыстыру (Связать с ячейкой) командасының тұсындағы батырманы басып, терезе кішірейген кезде 4- парақтағы Тесті тапсырушының Жауабы (Ответ тестируемого) бағанындағы ұяшыққа курсорды апарып басу керек. Сонда Ұяшықпен байланыстыру командасының тұсына белгіленген ұяшықтың адресі шығады. Бұл әрекет тестке жауап беріп отырған адамның қай жауапты басқаның 4- парақта көрсетіп тұрады. Ауыстырып-қосқышты орнатқан кезде шекарасы жақтаудан шықпау керек. батырмасына 3- парақпен байланыстыратын гиперсілтеме қойылады.

Парақтан параққа ауысу үшін

Парақ жарлығына басу жеткілікті

(Сурет-2)

3. 3 парақ (Лист3) – нәтижелер парағын (Сурет-3) бұл парақта қолдану Повтор мәтіндік функциясын қолданып, нәтижелер парағы безендіріледі. «Нәтижеелр парағындағы» Тест тапсырушының жауаптары, ұпайларды есептеу, ұпайлар қосындысы, Пайыз және Бағасы ұяшықтары 4- парақтың осы ұяшықтарындағы мәліметке сәйкес Қайталау мәтіндік фунцкиясымен толтырылады. Ол үшін осы парақтағы (3 парақ) қажет ұяшықты ағымды ұяшық етіп алып, Кірістіру (Вставка) – Функция – Категория Текстовые – қайталау (Повтор) командаларын алып, экранда диалогтық терезе шыққан соң, 4 парақты ашып, сәйкесінше қажет ұяшықты аламыз, сонда диалогтық терезенің өрісіне ұяшық адресі жазылады, сол адресті; 1 символымен толықтырамыз да, ОК батырмасына басамыз. Аты-жөні, Тобы және күні ұяшықтары 1 параққа сәйкес толтырылады, мұнда да Қайталау (Повтор) функциясы қолданылады.

Нәтижелер парағындағы Дұрыс жауаптар ұяшығы 2 парақтағы (Лист2) сұрақтардағы дұрыс жауаптың ретіне сәйкес толтырылады.

Мысалы, 1 сұрақ бойынша – сұрақтың жауаптары С1 ұяшығынан басталады және дұрыс жауап «а», ендеше С8 ұяшығына = ПОВТОРЛист2;С1;1, ал 2 сұрақ бойынша – сұрақтың жауаптары С2 ұяшығынан басталады және дұрыс жауап «в», ендеше С9 ұяшығына = ПОВТОРЛист2;С2;2 және басқа ұяшықтар осылайша сәйкес толтырылады.

Тест тапсырушы осы 3- парақтан тест нәтижесін, яғни бағасын біледі.

(Сурет-3)

4. 4 парақ (Лист4) – есептеулер пар a ғы (Сурет-4). Бұл парақ бағаларды есептейді. «Есептеулер парағы» суретке сәйкес толтырылады.

Тест тапсырушының жауабына кез келген жауап реті, ал Дұрыс жауаптарға сұрақтарға сәйкес дұрыс жауаптар реті енгізіледі. Ұпайлар есепету ұяшықтарында Тест тапсырушының енгізген жауабы мен Дұрыс жауаптың мәні сәйкес келсе, онда 1, әйтпесе 0 логикалық мәні болады, яғни бұл ұяшыққа логикалық функция ЕСЛИ пайдаланылады. Ұпайлар қосындысы ұяшығында сәйкес келген дұрыс жауаптардың саны, яғни алдыңғы бағандағы мәні 1-ге тең қанша жауап болғандығының қосындысын есептейді:=СУММ(D4:D9). Пайыз ұяшығында сұрақтардың саны мен берілген дұрыс жауаптарға қатысты пайызы шығарылады. Мысалы, осы жағдайда мынадай формула енгізіледі:=E4*100/6, яғни дұрыс жауаптардың санын 100-ге көбейтіп, жалпы сұрақтардың санына бөлеміз.

Бағасы ұяшығында анықталған пайызға сәйкес баға қойылады, ол логикалық функция ЕСЛИ арқылы енгізіледі:= ЕСЛИ(F4<51;”2”; ЕСЛИ(F4<76;”3”; ЕСЛИ(F4<91;”4”;5)))

Есептеу парағына қорғаныс қойып, осы парақты жұмыс кітабынан мүлдем жасырып тастау қажет. Ол үшін мына командалар алынады:

· Есептеу парағын толығымен ерекшелеу қажет;

· Қаріпке ақ түсті беру қажет, сонда бұл парақ бос сияқты болып көрінеді, ол үшін Формат – Ұяшық – Қаріп бетінен Түс- Ақ түс – ОК

· Формат – Парақ – Жасыру (Скрыть) командаларын алу арқылы парақты жасыру қажет.

(Сурет-4).